مطالعه تطبیقی حق بر سلامت روان در نظام حقوقی ایران و انگلستان

بیماران روانی که در طول تاریخ مجنون خطاب می‌شدند، مطرودان جامعه و محرومان از حقوق اولیه خود بودند. حق بر سلامت روان راهی برای دستیابی به حقوق پایمال شده آنان و بهبود زیست روانی تمام افراد جامعه را نوید می‌دهد. این حق بشری یکی از مولفه‌های اصلی حق بر سلامت به‌طور کلی است و با همراهی دولت‌ها به منصه بروز و ظهور می‌رسد. مداخله دولت در این حق، در راستای فراهم کردن شرایطی برای برخورداری از منابع و امکاناتی است که دستیابی به سلامت روان را هموار می‌کند. بر این مبنا، پژوهش پیشِ‌رو با روشی توصیفی، تحلیلی، به بررسی نظام حقوقی انگلستان می‌پردازد تا با نظر به ساختارها و هنجارهای حقوقی موجود به میزان تامین این حق در این کشور دست یابد. انگلستان با پیش‌بینی قانون در حوزه سلامت روان، به چارچوب‌بندی مسائل بیماران روان می‌پردازد و با وجود دادگاه‌های سلامت روان، دادخواهی حقوق تضییع‌شده آنان را ممکن می‌کند. در آخرین مرحله نیز با پیش‌بینی ساختار و تشکیلاتی در مسیر کاهش آسیب‌های روانی جامعه و بهبود آن گام برمی‌دارد. در مقابل، وضعیت ایران با فقدان چنین هنجار، ساختار و تشکیلات خاص قضایی با ابهامات متعدد در خصوص وضعیت سلامت بیماران روان روبه‌رو است. توجه به رویکرد انگلستان به‌عنوان نخستین دارنده قانون سلامت روان می‌تواند، راهکار مناسبی پیشِ روی ایران در قاعده‌گذاری قرار دهد.

the right to mental health in the legal systems of iran and england

individuals with mental illnesses, historically referred to as &mad,& have been marginalized and deprived of their fundamental rights. the right to mental health offers a pathway to reclaiming their violated rights and improving the psychological well-being of all members of society. this human right is a fundamental component of the right to health and emerges through the cooperation of governments. state intervention in this right aims to create conditions that facilitate access to resources and facilities for achieving mental health. based on this premise, this research employs a descriptive-analytical approach to examine the legal system of england in order to assess the extent to which this right is secured in the country, considering its existing legal structures and norms. england addresses issues related to mental patients through the enactment of laws in the field of mental health, and through specialized mental health courts, it enables the judicial restoration of their violated rights. in its latest stage, england also takes steps towards reducing societal psychological harm and improving mental health through the provision of structural and organizational frameworks. in contrast, the situation in iran lacks such norms, specific judicial structures, and faces multiple uncertainties regarding the status of mental health patients. considering england’s approach as the first country to enact mental health legislation can provide suitable solutions for iran in establishing legal frameworks.