گسترۀ واقع‌گرایی فلسفۀ اسلامی

واقع‌گرایی به معنای واقعِ مستقل از شناخت [= واقع‌گرایی هستی‌شناختی] و به معنای واقعِ متصل به شناخت [= واقع‌گرایی شناختاری] اصلی‌ترین اصل فلسفۀ اسلامی است: دانش فلسفه، واقعِ مستقل را بر مبنای درک عام عقل از آن، اصل اساسی خود قرار داد و ضرورت و تعریف آن دانش را به این اصل و اصل واقعِ متصل به شناخت پیوند زد. واقع‌گرایی متصل به شناخت به واقع‌گرایی مستقل از شناخت تکیه دارد؛ واقعیتی مستقل و آن ‌سوی قوۀ شناخت عقلی برقرار است و این قوه می‌تواند آن را شناسایی کند. گسترۀ واقع‌گرایی شناختاری در فلسفۀ اسلامی بر مبنای واقع‌نمایی تصورات، تصدیقات و قیاس‌های حصولی و برد آنها در گسترۀ واقعِ مستقل است. قوۀ شناخت در هیچ‌یک از کارهای خود از واقعِ مستقل گسسته نیست تا به نوعی ذهنی‌گرایی یا ایده‌آلیسم دچار شود؛ از‌این‌رو هر تصوری از جمله مفاهیم اعتباری و هر تصدیقی، از جمله تصدیقات ناظر به ممتنعات ذاتی و هیچ قیاسی، از جمله قیاس‌های ناظر به عمل، در فلسفۀ اسلامی به عقل نسبت داده نمی‌شود، مگر آنکه ناظر به شناخت واقعِ مستقل باشد.

the scope of realism in islamic philosophy

realism—in the sense of reality independent of cognition [ontological realism] and reality connected to cognition [epistemic realism]—constitutes a central principle in islamic philosophy. philosophical knowledge bases its fundamental premise on reality independent of cognition, understood through the general capacity of reason, and links both the necessity and definition of this knowledge to this principle and to the principle of reality connected to cognition. epistemic realism, in turn, depends on ontological realism: an independent reality exists beyond the power of cognitive reason, and this power is capable of apprehending it. the scope of epistemic realism in islamic philosophy is established on the representational fidelity of conceptions, judgments, and derived syllogisms, and their correspondence to the domain of independent reality. in all cognitive operations, the faculty of knowledge is never detached from independent reality, thus avoiding any drift toward subjectivism or idealism. accordingly, every conception—including conventional (ta‘abbudī) concepts—every judgment—including those pertaining to intrinsic impossibilities—and every syllogism—including practical syllogisms—are ascribed to reason in islamic philosophy only insofar as they relate to the apprehension of independent reality.