تاثیر پیش‌فرض‌ها و افق‌های فکری در تفسیر متن: بررسی و تحلیل تطبیقی دیدگاه‌های محمدباقر صدر و هانس‌گئورگ گادامر

تفسیر متن از مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین مباحث فلسفه، الهیات و علوم انسانی است. یکی از مسائل اساسی این حوزه، نقش پیش‌دانسته‌ها و پیش‌فرض‌ها در فهم متن است. محمدباقر صدر (1935 - 1980) فیلسوف اسلامی و هانس‌گئورگ گادامر (1900 - 2002) فیلسوف هرمنوتیک معاصر، هر دو به این موضوع پرداخته‌اند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی - تطبیقی، دیدگاه‌های آنها را بررسی و اشتراک‌ها و تفاوت‌هایشان را در زمینه نقش پیش‌دانسته‌ها در تفسیر متن واکاوی می‌کند.مسئله اصلی این است که پیش‌فرض‌ها عنصر ضروری فهم متن‌اند یا مانعی برای دست‌یابی به تفسیر عینی؟ دو پرسش محوری مطرح می‌شود: نقش پیش‌دانسته‌ها از منظر صدر و گادامر چیست؟ و تفاوت‌های بنیادی دو رویکرد در تبیین این نقش کدام‌اند؟یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو متفکر بر نقش سازنده و اجتناب‌ناپذیر پیش‌دانسته‌ها تاکید دارند، اما غایت تفسیر متفاوت است؛ صدر به کشف حقیقت ثابت متن به‌ویژه در متون دینی توجه دارد؛ در‌حالی‌که گادامر تفسیر را فرایندی خلاقانه و تاریخی می‌داند که از ادغام افق‌های مفسر و متن، معناهای جدید می‌آفریند. این مطالعه نشان می‌دهد پیش‌دانسته‌ها نه محدودیت معرفت‌شناختی، بلکه فرصتی برای تعامل خلاقانه با متن‌اند و می‌توانند به توسعه چارچوب‌های نظری نوین در تفسیر متن و روش‌شناسی علوم انسانی کمک کنند.

the influence of presuppositions and horizons on text interpretation: a comparative analysis of m. b. ṣadr and gadamer

this study examines the role of presuppositions and interpretive horizons in understanding texts, through a comparative analysis of muhammad baqir ṣadr (1935–1980) and hans-georg gadamer (1900–2002). employing an analytical-comparative approach, it investigates whether presuppositions function as essential elements or as obstacles to objective interpretation. findings reveal that both thinkers recognize the constructive and unavoidable influence of prior knowledge, yet their interpretive goals differ. ṣadr emphasizes uncovering the stable truth of texts, particularly in religious contexts, while gadamer views interpretation as a historically situated, creative process that fuses the horizons of text and interpreter to generate new meaning. the study suggests that presuppositions are not epistemic limitations but opportunities for active engagement with texts, offering insights for developing innovative theoretical frameworks in text interpretation and humanities methodology.