الاهیات اعتراض در ادبیات رمانتیک

جایگاه دین در میان نویسندگان رمانتیک همواره محل بحث بوده است. گروهی از محققان، دوران رمانتیک را آغاز عرفی‌شدن مفاهیم دینی می‌دانستند، در حالی که گروه دیگر، به‌ویژه محققان تاریخ‌گروی نو، ادبیات رمانتیک را با بحث‌های دینی در فضای عمومی مرتبط می‌دانستند. اما غیر از این پاسخ‌های تاریخی، پاسخ‌های فلسفی نیز به این مسئله داده شد. در میان پاسخ‌های فلسفی گفته می‌شود الاهیات نویسندگان رمانتیک بسیار مشابه با چیزی است که در برخی از الاهیات‌های غیرکلاسیک، از جمله الاهیات پسامدرن، گفته می‌شود. در این مقاله با بررسی تاریخ مقایسه‌ای فلسفه می‌کوشم نشان دهم که نمونه‌های اعتراض به خدا در ادبیات رمانتیک، به‌ویژه همراه با ساخت قهرمان‌های فاوستی‌پرومته‌ای در آثار یوهان ولفگانگ گوته، مری شلی، پرسی بیش شلی و لرد بایرون، آن را به الاهیات اعتراض نزدیک می‌کند. آنچه در قرن بیستم به الاهیات اعتراض مشهور شد، برخاسته از تئودیسه اعتراض به مسئله شر است. بر مبنای این تئودیسه خدای قادر مطلق لزوماً خیر نیست، اما پس از اعتراض انسان ممکن است خیر خود را آشکار کند. البته شاعران رمانتیک احتمالاً نه نظام الاهیاتی یکسان و منسجمی داشتند و نه هدفشان از اعتراض به خدا یکسان بود. اما مفهوم «اعتراض به خدا» در آثارشان به آنچه الاهی‌دانان پساهولوکاستی می‌گفتند، نزدیک است. در پایان مقاله اشاره خواهم کرد که چه عناصری در فلسفه رمانتیک آن را برای اعتراض به خدا مهیا می‌کرد.

theology of protest in romantic literature

the role of religion in romantic philosophy has always been a matter of debate. while some scholars consider the romantic era to be the beginning of secularization of religious concepts, others, especially those belonging to new historicism, associated romantic literature with religious debates in the public sphere. but in addition to these historical answers, philosophical answers were also given to this question. among the philosophical answers, it is stated that the theology of romantic writers is very similar to what is said in some non-classical theologies, including postmodern theology. in this article, by examining the comparative history of philosophy, i seek to show that examples of protest to god in romantic literature, especially with the construction of faust-promethean heroes in the works of j.w. goethe, m. shelley, p. b. shelley, and lord byron, resemble protest theology. what became known as the theology of protest in the twentieth century results from the theodicy of protesting against evil. according to this theodicy, the almighty god is not necessarily good, but he may manifest his goodness after man’s protest. although romantic poets probably did not have the same and coherent theological system, nor did they have the same goal of protesting to god, the concept of protest to god in their works is similar to what post-holocaust theologians called. at the end of this paper i will mention that what elements in romantic philosophy prepared it to protest to god.