بازتولید نقش های جنسیتی در برنامه های درسی مطالعه موردی: مطالعات اجتماعی پایه ششم دوره ابتدایی

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی بازتولید نقش های جنسیتی در کتاب درسی مطالعات اجتماعی پایة ششم دورة ابتدایی انجام یافته است. روش‌ها‌: برای تحقق این هدف، محتوای این کتاب در چهار مولّفة جنسیتی شامل مذکر و مونث، والدین، خویشاوندان و نقش های شغلی با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کمّی مورد بحث و مداقّه قرار گرفته است. در این مطالعه بنا به ماهیت آن، نمونه برابر با جامعه در نظر گرفته شده است و کل محتوای این کتاب تحلیل شده است. پایایی کدگذاری ها به وسیله سه پژوهشگر و با اتفاق نظر بین آنها کسب شده است. از آمار توصیفی برای توصیف داده ها و از آزمون آماری خی دو برای تحلیل داده ها استفاده شده است. یافته‌ها: یافته ها نشان داد که در هر چهار مولّفة جنسیتی مورد بررسی، اکثریت و برتری از آن جنسیت مذکر بوده و تنها در انعکاس جنسیت والدین در تصاویر و متن پرسش ها، فعالیت ها و تمرین های کتاب درسی که به پدر و مادر اشاره داشتند برتری از آن والد مادر بوده و در کل بیشتر مفهومِ مذکرِ پدر، مورد تاکید مولّفان بوده است. نتیجه‌گیری: نتیجة کلی این که با در نظر گرفتن اصل هفتم برنامة درسی ملّی با عنوان «توجه به تفاوت ها»، توجه به تفاوت های جنسیتی به شکل یکسان و مناسب در این کتاب مورد توجه قرار نگرفته است و نیازمند توجه بیشتر برنامه ریزان درسی و مولّفان در بازبینی های آتی محتوای این کتاب است.

reproduction of gender roles in curricula case study: sixth grade social studies textbook of primary school

background and objectives: this study aimed to investigate the reproduction of gender roles in the sixth-grade social studies textbook of primary school. methods: to achieve this goal, the content of the textbook was analyzed across four gender components: male and female, parents, relatives, and job roles, utilizing quantitative content analysis techniques. in this study, a sample equal to the population was considered due to its nature, and the entire content of the textbook was analyzed. the reliability of the coding was established through consensus among three researchers. descriptive statistics were used to summarize the data, and the chi-square test was employed for analysis. findings: the results revealed that across all four gender components examined, males were the predominant gender, except for the portrayal of parents in images and text related to questions, activities, and exercises, where mothers were more prominently featured. overall, the authors emphasized a male-centric view of the father. conclusion: the overarching conclusion is that, despite the seventh principle of the national curriculum titled attention to differences, this textbook has not provided equal and appropriate attention to gender differences, necessitating greater focus from curriculum developers and authors in future revisions of the content.