واکاوی اصل تربیتی اعتدال در کتب عربی با توجه به ساحت‌های ششگانه

زمینه و اهداف: بررسی محتوی کتاب‌های درسی و اهداف آن بر اساس سیاست‌های کلان آموزش و پرورش در سند تحول از چالش‌هایی با قابلیت بررسی بالا به شمار می‌رود؛ به همین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان توجه به ساحت‌های ششگانه در کتب عربی دوره اول متوسطه به عنوان بستری برای اجرایی شدن مفاهیم سند تحول طراحی شده است. روش ها‌: روش پژوهش توصیفی و به صورت کیفی کمی از نوع تحلیل محتوا است. جامعه پژوهشی کتب عربی دوره متوسطه اول و ابزار جمع‌آوری، سیاهه تحلیل محتوا است. داده‌های بدست آمده در هر درس از طریق آنتروپی شانون در سه مرحله تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج حاصل نشان داد که در مجموع 1361 مرتبه به ساحت‌های ششگانه توجه شده است. بیشترین فراوانی، بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت به ساحت سیاسی و اجتماعی اختصاص دارد. بر اساس یافته‌های حاصل، توجه متوازن به ساحت‌های ششگانه در کتب عربی دوره اول متوسطه مد نظر قرار نگرفته است. نتیجه‌گیری: به منظور عملیاتی شدن دقیق تر ساحت‌های ششگانه سند تحول در کتب درسی در ویراست‌های آتی کتب عربی دوره اول متوسطه، به بسامد متوازن ساحت‌های ششگانه توجه بیشتری بشود.

analyzing the educational principle of moderation in arabic textbooks according to the six squares

background and objectives: examining the content and objectives of textbooks in relation to the general policies outlined in the fundamental transformation document presents several challenges. this study evaluated how the six-dimensional framework is addressed in middle school arabic textbooks، focusing on its alignment with the concepts outlined in the fundamental transformation document. methods: this research employed a descriptive، mixed-method approach، combining qualitative and quantitative content analysis. the study population consisted of first-year middle school students with arabic textbooks، and data were collected using a content analysis checklist. each lesson was analyzed in three stages using shannon entropy to assess the representation of the six-dimensional framework. findings: the results revealed that the six-dimensional framework was referenced a total of 1،361 times across the textbooks. however، the political and social dimensions received the least attention، both in terms of frequency and informational value، as well as in their importance coefficient. overall، the study found that the six-dimensional framework needs to be given balanced coverage in the arabic textbooks for middle school. conclusion: to ensure that the six areas of the fundamental transformation document are more effectively incorporated into future editions of the arabic textbooks for middle school، it is essential to provide more balanced attention to each of the six dimensions. this will help to better align the textbooks with the goals of the transformation document.