گونه‌ شناسی و مدل‌ یابی عناصر مادی و طبیعی در قرآن کریم و دلالت‌های آموزشی- تربیتی آن برای دروس تخصصی

هدف پژوهش حاضر، شناخت گونه‌های عناصر طبیعی مطرح در دروس تخصصی از منظر قرآن، جهت استخراج مدل توصیفی آن‌ها و دریافت دلالت‌های مرتبط آموزشی- تربیتی برای دروس تخصصی می‌باشد. تحقیق حاضر با توجه به چندوجهی بودن آن، ترکیبی از روش‌های کیفی جمع‌آوری، تحلیل و کدگذاری داده‌ها را به‌کار گرفته است. تحلیل و کدگذاری داده‌ها به شیوه استراتژی داده‌ بنیاد با نرم‌افزار maxqda انجام شد و در سه بخش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی و روش استنتاج از مبانی در بخش دلالت‌های آموزشی- تربیتی برای دروس تخصصی شکل گرفت. ابتدا خوانشی کامل از آیات قرآن انجام شد و سپس داده‌های مستخرج مربوط به موضوع را کدگذاری، دسته‌بندی و گونه‌شناسی نموده و مدل نهایی استخراج ‌شده جهت استنباط دلالت‌های آموزشی- تربیتی مورد استناد قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که 198 کد باز در رابطه با عناصر طبیعی در آیات قرآن وجود دارد که در قالب چهار کد انتخابی جماد، نبات، انسان و حیوان دسته‌بندی شده‌اند. چهار دسته فوق در مرحله بعد به سیزده کد محوری تقسیم شده‌اند. سپس این داده‌ها در دو بخش تحلیل شده و شش اصل «معرفت‌شناسی علمی از دریچه دین»، اصل «سبک‌شناسی و نقدشناسی علمی متون تخصصی»، اصل «فرارَوی از نظم به ناظم»، اصل «یقین به الله و صفات او»، اصل «اثبات حقانیت» و اصل «الگو و آیت قرار دادن طبیعت» برای دروس تخصصی استخراج گردید.

typology and modeling of material and natural elements in the qur'an and their educational-pedagogical implications for specialized courses

the present study aims to identify the types of natural elements addressed in specialized courses from the perspective of the qur'an, to derive a descriptive model for them, and to explore their related educational-pedagogical implications for specialized curricula. given its multidimensional nature, this research employs a combination of qualitative methods for data collection, analysis, and coding. data analysis and coding were conducted using a grounded theory strategy with maxqda software, encompassing open, axial, and selective coding. additionally, an inferential approach was applied to extract educational-pedagogical implications for specialized courses. initially, a comprehensive reading of qur'anic verses was performed. the relevant data were then coded, categorized, and typologized. the final model was utilized to infer educational-pedagogical implications. the study's findings indicate the existence of 198 open codes related to natural elements in qur'anic verses, categorized into four selective codes: inanimate objects (jamād), plants (nabāt), humans (insān), and animals (ḥayawān). these four categories were further divided into 13 axial codes. the analysis yielded six principles for specialized courses: scientific epistemology through the lens of religion, stylistics and critical analysis of specialized texts, transitioning from order to the organizer, certainty in allah and his attributes, establishing truth, and viewing nature as a model and sign (āyah).