نقش تربیتی به ‌هم پیوستگی ابعاد روان در بازنمایی و جهت ‌دهی رفتار انسان

آموزش‌‌ های راهبردی شناختی - رفتاری در قلمروی یک نظام تربیتی، همواره بر ارتباط تنگاتنگ جنبۀ نظری رفتار با جنبۀ عملی آن تاکید می‌‌ورزد. از این ‌رو تجزیه و تحلیل رفتار مبتنی بر پیوند ابعاد روان را باید به مثابۀ یکی از کلیدی‌‌ترین مسائل در قلمروی تعلیم و تربیت برشمرد. با مطالعۀ فرایند ظهور رفتار، روشن خواهد شد که در جریان هر رفتار اختیاری که از انسان سر می‌‌زند، ابعاد روان انسان ازجمله سه بُعد بینش، گرایش و کنش، کاملاً با یکدیگر گره خورده و به هم پیوسته‌‌اند. در این راستا، یکی از منسجم‌‌ترین الگوهای رفتارشناسی، الگوی مبتنی بر هِرم چندبُعدی روان انسان است؛ ابعادی که در پیوند استوار با یکدیگر، به رفتار به‌مثابۀ گوهر تربیت، شکل و جهت می‌‌دهند. در پژوهش حاضر افزون‌بر سه بُعد بینش، گرایش و کنش، به ابعاد فرعی‌تری از زیرمجموعۀ ابعاد سه‌‌گانه اشاره شده است؛ ازجمله بُعد فرعی نگرش زیرمجموعۀ بینش، و یا بُعد فرعی انگیزش زیرمجموعۀ گرایش. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مبتنی بر رویکرد شناختی- رفتاری، درصدد است تا ضمن تاکید بر به‌هم پیوستگی ابعاد روان، تاثیر این به‌هم پیوستگی را در جهت‌دهی به رفتار، بررسی کند. یافته‌‌های پژوهش نشان می‌‌دهد که به هر میزان ابعاد چهارچوب مزبور، در هر ساحتی از ساحت‌‌های تربیتی، منسجم‌‌تر، منظم‌‌تر و دقیق‌‌تر باشد، گوهر تربیت در آن ساحت نمایان‌‌تر و شکوفاتر خواهد بود و زمینۀ مناسب‌‌تری برای آموزش معارف اسلامی و محتوای تربیتی اسلام فراهم خواهد شد.

the educational role of the interconnection of psychological dimensions in representing and guiding human behavior

strategic cognitive-behavioral training within an educational system consistently emphasizes the close relationship between the theoretical and practical aspects of behavior. consequently, the analysis of behavior based on the interconnection of psychological dimensions should be considered one of the fundamental issues in the field of education. by examining the process of behavioral emergence, it becomes evident that in every voluntary action performed by a human, the psychological dimensions—including insight, inclination, and action—are closely intertwined. in this context, one of the most coherent behavior analysis models is the multidimensional psychological pyramid model. these dimensions, firmly connected, shape and guide behavior as the essence of education. in the present study, in addition to the three dimensions of insight, inclination, and action, subordinate dimensions such as attitude (a subset of insight) and motivation (a subset of inclination) are also explored. this research adopts a qualitative content analysis method grounded in a cognitive-behavioral approach, aiming to investigate the impact of psychological interconnection on guiding behavior. findings indicate that the more cohesive, organized, and precise these dimensions are within any educational domain, the more apparent and flourishing the essence of education will be, providing a more suitable foundation for imparting islamic knowledge and pedagogical content in alignment with islamic teachings.