تحلیل محتوای کتاب‌ های درسی فارسی و نگارش دوره ابتدایی از منظر توجه به ساحت‌های شش ‌گانه تربیتی

هدف پژوهش حاضر، بررسی محتوای کتاب‌های درسی فارسی و نگارش دوره ابتدایی از منظر توجه به ساحت‌های شش‌گانه تربیتی است. روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا بود. جامعه پژوهش شامل کتب «فارسی» و «نگارش» دوره ابتدایی در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. داده‌های پژوهش با استفاده از شیوه تحلیلی آنتروپی شانون، تحلیل و توصیف شدند. نتایج حاکی از آن است که از بین کتاب‌های درسی فارسی شش پایه، بیشترین توجه به ابعاد و مولفه‌های ساحت‌های شش‌گانه سند تحول بنیادین آموزش ‌و پرورش در کتاب فارسی سال پنجم با 19.40 درصد و کمترین توجه در کتاب فارسی سال دوم با 11.85 درصد می‌باشد. همچنین در کتاب‌های درسی فارسی دوره ابتدایی، بیشترین توجه به بُعد اعتقادی، عبادی و اخلاقی با 29.18 درصد و زیستی- بدنی با 22.35، و کمترین توجه به بعد اقتصادی و حرفه‌ای با 8.50 درصد بوده ‌است. از بین کتاب‌های درسی نگارش شش پایه، بیشترین توجه به ابعاد و مولفه‌های ساحت‌های شش‌گانه سند تحول بنیادین آموزش ‌و پرورش در کتاب «نگارش» سال ششم با 18.80 درصد و کمترین توجه در کتاب «نگارش» سال دوم با 15.50 درصد می‌باشد. در کتاب‌های درسی نگارش دوره ابتدایی، بیشترین توجه به بُعد اعتقادی و عبادی با 28.80 درصد و کمترین توجه به بُعد اقتصادی و حرفه‌ای با 11.37 درصد بوده ‌است. در مجموع در هر دو کتاب مورد مطالعه، بیشترین توجه به ساحت اعتقادی و عبادی، و کمترین توجه به ساحت اقتصادی و حرفه‌ای بوده است.

content analysis of persian language and writing textbooks in elementary school from the perspective of attention to the six educational domains

the objective of this study is to analyze the content of persian language and writing textbooks for elementary school in terms of attention to the six educational domains. the research method is descriptive, using content analysis based on shannon entropy. the study population included persian and writing textbooks for elementary school during the 2024-2025 academic year. data were analyzed and described using the analytical approach. results show that among the six grades of persian textbooks, the highest attention to the dimensions and components of the six educational domains outlined in the fundamental transformation document of education was observed in the fifth-grade persian textbook (19.40%), while the second-grade textbook showed the least attention (11.85%). regarding the dimensions of the textbooks, the faith-based, devotional, and moral domain received the most attention (29.18%), followed by the physical-biological domain (22.35%), with the economic and vocational domain receiving the least (8.50%). for the writing textbooks, the sixth-grade writing textbook received the most attention to the six educational domains (18.80%), while the second-grade writing textbook received the least (15.50%). among these, the faith-based and devotional domain was emphasized most (28.80%), while the economic and vocational domain received the least attention (11.37%). overall, both textbook types showed the greatest focus on the faith-based and devotional domain, and the least on the economic and vocational domain.