بررسی آثار عدالت در حوزه حکمرانی در اندیشۀ امامین انقلاب و علامه طباطبایی

عدالت، گرایشی فطری در انسان است که همه‌ مکاتب فکری آن را ارزشمند می‌شمارند و مکاتب سیاسی و تربیتی، مدعی تحقق آن هستند. اما آنچه این مکاتب را از یکدیگر متمایز می‌سازد، تفسیری است که از عدالت ارائه می‌دهند. امام خمینی و مقام معظم رهبری، با توجه به اهمیت عدالت و اعتدال در تربیت فرد و اجتماع و نقش آن در رسیدن به سعادت نهایی انسان، تحقق عدالت اجتماعی را یکی از مهم‌ترین وظایف حکومت دینی می‌دانند. همچنین، علامه طباطبایی جایگاه حاکمیت را در رویکرد اجتماعی اسلام بررسی کرده و آثار عدالت را در حکمرانی مورد توجه قرار داده‌ است. در این راستا، پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، با اشاره به آثار عدالت در حکمرانی در اندیشه‌ امامین انقلاب، انطباق آن را با دیدگاه‌های علامه طباطبایی روشن می‌سازد. در اندیشه‌ امامین انقلاب و علامه طباطبایی، عدالت، علاوه‌بر جایگاه محوری در تربیت فردی، عامل رشد و تعالی اجتماع نیز محسوب می‌شود. عدالت اجتماعی، عاملی است که قوای جامعه را به صورت متعادل به فعلیت می‌رساند و جامعه‌ دینی را در مسیر تربیت توحیدی هدایت می‌کند. از این‌رو، حاکمیت دینی موظف به تلاش برای تحقق عدالت اجتماعی است. تحقق عدالت در همه‌ ابعاد حکمرانی، آثار گوناگونی را به دنبال دارد. مهم‌ترین اثر، جهت‌گیری جامعه در راستای تحقق توحید اجتماعی است. همانگونه که یک فرد برای حرکت در مسیر کمال باید ملکات فاضله‌ای چون عفت، شجاعت، حکمت و... را در خود ایجاد کند، جامعه نیز در بُعد اجتماعی دارای همین ملکات فاضله است که با تحقق عدالت اجتماعی این ملکات بروز می‌کند. جامعه‌ عادلانه، قهراً افراد جامعه را در جهت کسب صفات پسندیده و دوری از رذائل سیر می‌دهد.

examination of the effects of justice in governance in the thought of the leaders of the islamic revolution and allameh tabataba'i

justice is an inherent inclination in humans, esteemed by all schools of thought, with political and educational schools claiming its realization. however, what distinguishes these schools from one another is the interpretation of justice they offer. imam khomeini and the supreme leader, considering the significance of justice and moderation in the educationof individuals and society, and its role in achieving the ultimate happiness of humans, regard the realization of social justice as one of the most important duties of a religious government. likewise, allameh tabataba'i examined the position of governance in the social approach of islam and focused on the effects of justice in governance. in this context, the present study, using a descriptive-analytical method, highlights the effects of justice in governance in the thought of the leaders of the revolution and clarifies its alignment with allameh tabataba'i's views. in the thought of the leaders of the revolution and allameh tabataba'i, justice not only holds a central position in individual education but is also considered a factor for the growth and perfection of society. social justice is a factor that actualizes the balanced potentialities of society and guides a religious society toward monotheistic education. therefore, a religious government is obligated to strive for the realization of social justice. the realization of justice in all dimensions of governance results in various outcomes, the most significant of which is the orientation of society towards the realization of social monotheism. just as an individual must cultivate virtuous qualities such as chastity, courage, and wisdom to progress on the path to perfection, society, in its social dimension, possesses these same virtuous qualities, which manifest through the realization of social justice. a just society inevitably guides its members toward acquiring commendable attributes and avoiding vices.