بررسی عدالت تربیتی در اسناد بالادستی آموزش‌ و پرورش

عدالت یکی از مهم‌ترین محورهای حکمرانی در گام دوم انقلاب اسلامی است. اجرای عدالت امری فرایندی و دارای مولفه‌های مختلفی ازجمله تربیت انسان عدالت‌خواه است. از آنجایی که اساساً رسالت آموزش‌وپرورش تربیتی بوده، رویکرد عادلانه به تربیت مطابق با محور حکمرانی انقلاب اسلامی ضروری است. هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه عدالت در اسناد بالادستی آموزش‌ و پرورش، با رویکرد کیفی و با روش تحلیل محتوا است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم عدالت در قالب عدل مهدوی، عدالت‌گستری جهانی، عدالت اخلاقی، آموزشی، توزیعی، اقتضایی و جنسیتی در محورهای مختلف اسناد به‌کاررفته، و عدالت تربیتی با رویکرد حقوقی مورد بررسی قرار گرفته، و زیرنظام‌های سند تحول، ارتباط معناداری با مفهوم عدالت در اهداف سند برقرار نکرده است. هرچند گرایش به عدالت امری فطری است؛ اما فهم، بینش و کنش عادلانه نیازمند آموزش و تربیت و نقشه راه اجرایی است. پیشنهاد شده است که سند تحول بنیادین با تمرکز بر تربیت انسان عدالت‌پرور مورد بازنگری قرار گیرد و برنامه جامع تربیتی در ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری تدوین و عملیاتی گردد. اصل عدالت می‌تواند بر همه شئون نظام تعلیم‌وتربیت تاثیرگذار باشد و در فرایندهای آن نقش مهمی ایفا کند.

examining educational justice in the supreme documents of education

justice is one of the most critical axes of governance in the second step of the islamic revolution. the implementation of justice is a procedural matter and includes various components, among them the education of justice-seeking individuals. since the primary mission of education is inherently educational, an equitable approach to education in line with the governance principles of the islamic revolution is necessary. the aim of this study is to examine the position of justice in the supreme documents of education using a qualitative approach and content analysis method. the findings show that the concept of justice, including mahdavi justice, global justice dissemination, ethical justice, educational justice, distributive justice, situational justice, and gender justice, has been employed in various sections of the documents. educational justice has been examined with a legal approach, and the sub-systems of the fundamental transformation document have not established a meaningful connection with the concept of justice in the document's objectives. although the inclination towards justice is innate, understanding, insight, and just actions require education and training along with an executable roadmap. it is suggested that the fundamental transformation document be revised with a focus on nurturing justice-oriented individuals and that a comprehensive educational program covering cognitive, emotional, and behavioral dimensions be developed and implemented. the principle of justice can significantly influence all aspects of the education system and play a vital role in its processes.