تحلیل محتوای کتاب پیام‌‌های آسمان دوره اول متوسطه بر اساس میزان توجه به عاطفه دینی

عواطف دینی نقش تعیین‌کننده‌‌ای در شکل‌گیری ایمان و تربیت دینی دانش‌‌آموزان ایفا می‌‌کنند. نظام آموزشی برای تحقق تربیت دینی از کتاب‌‌های درسی بهره می‌برد. در این راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه مولفه‌های عاطفۀ دینی در کتاب‌های پیام‌‌های آسمان دوره اول متوسطه است. روش پژوهش تحلیل محتوای کمّی بوده، و جامعه آماری شامل سه جلد کتاب‌ درسی پیام‌‌های آسمان در سال تحصیلی 1403-1402 بود. برای انتخاب نمونه از روش سرشماری استفاده شد؛ بنابراین حجم نمونه منطبق بر جامعه آماری انتخاب گردید. جمع‌آوری داده‌ها با روش سندپژوهی و با استفاده از سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته انجام شد. برای برآورد روایی ابزار پژوهش از نظر متخصصان علوم تربیتی استفاده شد و اعتبار آن با استفاده از فرمول هولستی محاسبه گردید و مقدار ضریب 0/83 به‌دست آمد. نتایج نشان داد که دو مولفه «محبت به خدا» و «بیزاری از دشمنان اولیای خدا» بیش از سایر مولفه‌ها مورد توجه مولفان بوده است. توجه به مولفه‌هایی مانند محبت به انبیاء و ائمه و اولیای الهی» و «محبت به مومنان» کمتر از حد مورد انتظار بوده است. در ارائه محتوا، بیشترین استفاده از کلمات و گزاره‌های متن بوده و کمترین استفاده از تصاویر صورت گرفته است. بیشترین توجه به مولفه‌های عاطفه دینی در کتاب پایه هشتم مشاهده شد. با توجه به یافته‌‌های پژوهش مشخص شد که در کتاب هدیه‌‌های آسمان عواطف مثبت بیش از عواطف منفی مورد اهتمام مولفان بوده است. همچنین توزیع نامتوازن مولفه‌‌ها و نبود ارتباط عمودی در سازماندهی محتوای کتاب‌‌ها از دیگر نتایج پژوهش بود.

content analysis of the book of payāmhāye āsemāni in the 1st grade of high school based on consideration for religious sentiment

religious sentiments have a determining role in the formation of students’ religious belief and upbringing. the educational system makes use of school curriculum to substantiate religious upbringing. in this regard، the purpose of the present research is to study components of religious sentiment within the books of payāmhye āsemāni in the 1st grade of high school. the research method is quantitative content analysis and the statistical population consisted of 3 volumes of payāmhāye āsemāni taught in 2022-2023. in order to choose the research sample، the survey method was used; therefore، the sample size was selected based on the statistical population. data collection was conducted by research document and researcher made note of content analysis. to assess the validity of the research instruments، the ideas of experts in educational science were taken into account and the validity index was calculated to be 0.83 by holsti formula. the results showed that two components of “affection to god” and “aversion to the enemies of god’s saints” have been considered by the authors more than other elements while consideration for some other components such as “affection to the saints and divine imām” and “affection to the believers” has been less than expectation. presentation of the content has been mostly through words and textual propositions while pictures were used less. the highest attention to religious sentiment was observed in the books of the 8th grade. according to the research results، it was determined that within the books of payāmhāye āsemāni، positive emotions have been considered by the authors more than the negative ones. moreover، unbalanced distribution of components and lack of vertical relation in the arrangement of content were among some other results of the research.