بررسی توصیفی کتب قرآن و هدیه‌های آسمان دوره ابتدایی از منظر آموزش آموزه‌های دینی

هدف پژوهش حاضر بررسی توصیفی کتب آموزش قرآن و هدیه‌های آسمانی دوره دبستان، پایه اول تا ششم از منظر میزان توجه به تعلیم آموزه‌های دینی بود. روش پژوهش، از نوع تحلیل محتوای کمّی- توصیفی بوده و جامعه آماری کلیه کتب آموزش قرآن و هدیه‌های آسمانی دوره دبستان بود که در سال تحصیلی 1402-1401 در برنامه ‌درسی مدارس تدریس می‌شدند. در همین راستا، 21 عنوان کتاب، 289 درس، 1869 صفحه و 979 تصویر به صورت سر‌‌شماری، مورد تحلیل قرار گرفت. واحد زمینه در این مطالعه تحلیلی، صفحه و واحد ثبت، تصویر و مضمون بود. فرایند کدگذاری به شیوه قیاسی و براساس مولفه‌های آموزه‌های دینی (آموزه‌‌های اعتقادی، اخلاقی- ارزشی، مناسکی- عملی/ عبادی، عاطفی) انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد، از مجموع 5169 فراوانی مشاهده شده در مضمون و تصویر، مولفه آموزه‌های اعتقادی با 1720 مضمون و 130 تصویر(1850 مورد، 35.79 درصد) بالاترین فراوانی و پس از آن با اختلاف ناچیز، آموزه‌های مناسکی- عملی/ عبادی با 1406 مضمون و 394 تصویر(1800 مورد، 34.82 درصد) قرار دارد. مولفه ارزش‌های اخلاقی- ارزشی با 1324 مضمون و 1599 تصویر (1483مورد، 28.69 درصد) و آموزه‌های عاطفی با 34 مضمون و 2 تصویر (36 مورد، 0.69 درصد) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در نتیجه آموزه‌های اعتقادی و مناسکی- عملی بیشترین فراوانی و مولفه آموزه‌های عاطفی کمترین فراوانی را دارند و اغلب آموزش‌ها متن‌محور هستند. بنابراین پیشنهاد می‌شود که براساس نیازهای دانش‌آموزان این دوره، آموزه‌های عاطفی و استفاده بیشتر از قابلیت‌های تصویر در کتب قرآن و هدیه‌های آسمان مورد توجه برنامه‌ریزان قرار گیرد.

a descriptive study of the books of the qur’an education and hedyehāye āsemāni inthe elementary school from the view of teaching religious lessons

the purpose of the present research is the descriptive study of the books of the qur’an education and hedyehāye āsemāni in the 1st to the 6th grade of elementary school with respect to their consideration to teaching religious lessons. the research method was the analysis of quantitative-descriptive content and the statistical population consisted of all books taught for the qur’an education and hedyehāye āsemāni in the elementary school in 2022-2023. in this regard، 21 books، 289 lessons، 1869 pages، and 979 pictures were analyzed by survey method. the field unit in this analysis was page and the registration units were pictures and content. the coding procedure was conducted by comparative method based on components of religious lessons (belief، moral-value، ritual-practical/prayer، emotional0. the results showed that from among 5169 observed frequencies، the component of belief with 1720 content and 130 pictures (1850 cases، 35/79%) had the highest frequency. then، with a trivial difference، there were ritual-practical/prayer lessons with 1406 content and 394 pictures (1800 cases، 28/69%) and then emotional lessons with 34 content and 2 pictures (36 cases، 0/69%). as a result، belief and ritual-practical instruction had the highest frequency and emotional instruction had the lowest frequency and the education was mostly content-centered. therefore، it is suggested that based on the needs of students at this stage، the experts pay more consideration to the emotional instruction and more usage of pictorial potentials in books of the qur’an education and heyehāye āsemāni.