شیوه‌های مهندسی فرهنگ نماز در جامعه اسلامی براساس تفسیر تنزیلی

هدف پژوهش حاضر بررسی شیوه‌های مهندسی فرهنگ نماز در جامعه اسلامی براساس تفسیر تنزیلی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده، و ضمن توجه به فضا و جو نزول آیات و سوره‌های قرآن کریم، به تبیین مهم‌ترین راهکارهای قرآن برای نهادینه کردن فرهنگ نماز در عصر نزول پرداخته است. نتایج نشان داد که خداوند ابتدا به اسوه‌مداری و معرفی اسوه پرداخته، سپس با تبشیر، انذار، تکریم و داستان‌سرایی، به بصیرت‌افزایی نسبت به نماز و اصلاح نگرش افراد می‌پردازد و در گام‌های بعدی، فریضه‌سازی، زمینه‌سازی، تدریج و تدرج، مداومت و محافظت و... انجام می‌شود. البته این روش‌ها به صورت دورانی و چرخشی در موقعیت‌های مناسب، با هر روشی از آیات قرآن کریم قابل اتخاذ است؛ به طوری که از اولین سوره‌هایی که بحث نماز در آنها قرار دارد تا آخرین سوره نازل شده در مدینه، این روش‌ها پیوسته به صورت‌های گوناگون (چنانکه در بررسی آیات مشهود است) قابل مشاهده می‌باشد. همچنین با تثبیت فرامین پیرامون نماز و نهادینه کردن فرهنگ آن، می‌توان همه نهادهای فرهنگی جامعه را در ابعاد مختلف به زیباترین نمادها رساند و نمودهای زشت را از ساحت فرهنگ جامعه بشری بدون محدودیت تاریخی، با کارآمدی همیشگی و پایدار زدایید و زمینه‌های ترقی و پیمودن مسیر کمال را فراهم آورد.

methods of engineering culture of prayer in islamic society based on revelation exegesis

the purpose of the present study is to review methods of engineering culture of prayer in islamic society based on revelation exegesis. the research method is descriptive-analytic and it has regarded the context and condition of revelation of verses and chapters of the noble qur’an and has also dealt with the most important strategies proposed by the noble qur’an to institutionalize the culture of prayer during the age of revelation. the results showed that god has initially started with introducing models، then he has raised people’s awareness by encouragement، discouragement، reverence، and storytelling. in the next stage، giving proposals، paving the ground، gradual gradation، perseverance، preservation، and so on are conducted. of course، these methods can be adopted in rotation with any of the methods in the verses of the noble qur’an in appropriate conditions. from the first verses about the discussion of prayer in the qur’an to the last chapters revealed in medina، these methods have ever been visible in different ways (as it is noticeable in the review of verses). furthermore، by consolidating commands in terms of prayer and institutionalizing its culture، we can make all cultural institutions in society achieve the most beautiful symbols and remove all ugly images from the realm of culture in human society without any historical limitation and with permanent and sustainable efficiency to pave the ground for improvement and passing the path of perfection.