بررسی نقش و جایگاه ادب فارسی در آموزش عرفان اسلامی

پژوهش حاضر با بررسی نقش اثرگذار ادب فارسی در نشر و تعلیم آموزه‌های عارفان مسلمان، سیر تطور ادب عرفانی را در بستر زبان فارسی مورد واکاوی قرار داده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که بهره‌گیری از زبان و ادب فارسی در تصنیف آثار تعلیمی عارفان، از یک‌سو تغییرات و ظرفیت‌های تازه‌ای را در ادب فارسی پدید آورد و به ادب عرفانی هویت بخشید و از سوی دیگر، غنای زیبایی‌شناسانه عرفان اسلامی را دوچندان کرد و به آن نشاطی شاعرانه بخشید. بهره‌گیری از قابلیت‌های ادب فارسی در نشر آموزه‌های عرفانی، منجر به خلق شاهکارهای ماندگاری در حوزه عرفان تعلیمی شد که اغلب آنها اکنون در زمره آثار کلاسیک نظم و نثر فارسی به‌شمار می‌روند. این آثار به جهت تاثیرپذیری از روح فرهنگ ایرانی، در قیاس با اغلب نمونه‌های مشابه آن در زبان عربی، از شاعرانگی و شورمندی افزون‌تری برخوردارند. شرح تعرّف، کشف ‌المحجوب، تمهیدات، حدیقه الحقیقه، منطق‌الطیر، مرصاد العباد، مثنوی معنوی، گلشن‌راز، مصباح الهدایه و طرائق الحقایق از این قبیل‌اند.

a study of the role of persian literaturein teaching islamic mysticism

the present research has explored the developmental course of mystical literature in persian language through studying the effective role of persian literature in expanding and teaching disciplines of muslim mystics. the research method is descriptive-analytic and the results showed that using persian language and literature in writing didactic works of mystics، on the one hand created new changes and potentials in persian literature and gave identity to mystical literature and on the other hand، doubled the aesthetic richness of islamic mysticism and gave it a poetic exhilaration. using the potentials of persian language in propagating mystical instructions led to the creation of everlasting masterpieces in the realm of didactic mysticism which are currently considered among classic works of persian poetry and prose. since these works are influenced by the soul of iranian culture، they have more poetic enthusiasm compared to most similar works in arabic language. sharh-e ta’arrof، kashf ol-mahjoub، tamhidāt، hadiqat ol-haqiqah، manteq al-tayr، mersād al-‘ebād، mathnavi-e ma’navi، golshan-e rāz، masbāh a-hdāyah، and tarā’eq al-haqā’eq are among the above mentioned works.