بررسی تاثیر مبانی انسان‌شناختی اسلامی بر نظام تربیتی اسلام در اندیشه علامه مصباح یزدی

هدف پژوهش حاضر تبیین تاثیر مبانی انسان‌شناختی اسلامی در نظام تربیتی اسلام با استفاده از نظرات علامه مصباح یزدی است. بدین منظور با روش توصیفی- تحلیلی آثار مبانی انسان‌شناختی مطرح شده توسط ایشان در نظام تربیتی اسلام تبیین و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. اولین مسئله پیش‌روی نظام‌های تربیتی، شناخت ابعاد وجودی انسان به‌عنوان گزاره‌های اولیه برای طراحی نظام تربیتی است. هرکدام از گزاره‌های انسان‌شناختی در بخشی از نظام تربیتی تاثیرگذارند؛ براین‌اساس شناسایی تاثیر مبانی به‌عنوان گزاره‌های اساسی و بنیادین نظام تربیتی به جهت تقویت سازه‌ها، برطرف‌ کردن اشکالات و نقد دیدگاه‌های مخالف همچون پست‌مدرنیسم، مهم و ضروری است. از این‌رو، پژوهش حاضر با استخراج 20 مبنای انسان‌شناختی مطرح شده در آثار علامه مصباح، به بررسی جایگاه آن‌ها در اهداف، اصول، ساحت‌ها، عوامل، موانع، مراحل و روش تربیت به‌عنوان مولفه‌های اصلی نظام تربیت اسلامی پرداخته است که عبارتند از: هدفمندی، چندبعدی بودن، اصالت روح، جاودانگی روح، مراتب طولی و شئون عرضی روح، تغییرپذیری تدریجی روح و بدن، تاثیرگذاری روح و بدن بر یکدیگر، وجود فطرت الهی، کمال‌جویی، اثرگذاری رفتارها، وابستگی رفتار اختیاری به بینش‌ها و گرایش‌ها، بندگی، مسئول بودن، برخورداری از اختیار و کرامت ذاتی و اکتسابی، اجتماعی بودن، تفاوت استعدادها، ضعف، تاثیرگذاری و تاثیرپذیری از موجودات دیگر، نیازمند بودن به وحی.

a study of the effect of islamic anthropological principles on islam's educational system in the idea of 'allāmah mesbāh yazdi

the purpose of the present study is to explain the effect of islamic anthropological principles in the islam's educational system using the ideas of 'allāmah mesbāh yazdi. to this aim، the impact of anthropological foundations mentioned by him on the islamic educational system was analyzed using a descriptive-analytic method. the first target of educational systems is to identify different aspects of human existence as one of the basic propositions in setting educational principles. each of the anthropological propositions are influential in an aspect; accordingly، it is significantly necessary to recognize the impact of those foundations as basic and fundamental propositions on the educational system to foster structures، resolve problems ، and criticize the opposite views such as postmodernism. thus، the current study، by extracting 20 anthropological foundations mentioned in the books of mesbāh yazdi، deals with the analysis of their role on purposes، principles، domains، factors، obstacles، procedures، and methods of education as main components in islamic educational system including: purposefulness، having multi-dimensional aspects، and spiritualism.