مکانیابی بهینه نیروگاه خورشیدی با استفاده از روش بهترین-بدترین، سوارا و سیستم اطلاعات مکانی (مطالعه موردی: استان فارس)

کشور ایران که به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ سوخت‏های فسیلی در جهان شناخته می‏شود و قسمت اعظم سبد انرژی‏اش سوخت‏های فسیلی است، در منطقۀ پرتابشی از کرۀ زمین قرار گرفته است که می‏تواند به منظور تولید انرژی خورشیدی از آن استفاده کند. اولین گام به منظور ایجاد نیروگاه‏های خورشیدی، مکان‌یابی علمی و عملیاتی محل احداث آن است. تحقیق حاضر با هدف مکان‌یابی نیروگاه خورشیدی در استان فارس، به ارائۀ یک رویکرد مبتنی‏ بر سیستم اطلاعات مکانی و تصمیم‏گیری چندمعیاره پرداخته است. در رویکرد ارائه‌شده، تهیۀ لایه‏های اطلاعاتی، تحلیل‏های فضایی و بصری‏سازی با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی انجام شده است. همچنین، وزن‌دهی و تلفیق معیارها با استفاده از تصمیم‏گیری چندمعیاره صورت گرفته است. تحقیق حاضر به منظور وزن‌دهی معیارهای مکان‌یابی، دو روش بهترین‌ بدترین و سوارا که در تحقیقات پیشین کمتر مورد استفاده بوده‏اند، را با هم مقایسه کرده و همچنین از عملگرد میانگین هندسی به منظور تلفیق نتایج آن‌ها استفاده کرده است. براساس نتایج، معیارهای مکان‌یابی نیروگاه خورشیدی براساس اهمیت به‌ترتیب پتانسیل فتوولتائیک (0.241)، تابش نرمال مستقیم (0.156)، دما (0.120)، بارش (0.092)، فاصله از راه‏ها (0.089)، فاصله از مراکز شهری (0.085)، فاصله از گسل‏ها (0.066) و ارتفاع (0.054) بوده است. نقشه‏های تناسب اراضی تهیه‌شده نشان داد ‌بیش از 50 درصد مساحت استان فارس از تناسب زیاد و خیلی زیاد جهت احداث نیروگاه خورشیدی برخوردار بوده و مناطق شمالی، شمال شرقی و مرکزی مانند شهرستان‏های آباده، خرم بید، پاسارگاد و سرچهان باید در اولویت قرار گیرند.

optimal site selection of solar power plant via best-worst method, swara and geospatial information system (a case study: fars province)

iran recognized as one of the major fossil fuel producers in the world with a substantial portion of its energy basket reliant on fossil fuels, is situated in a region of the earth with high solar radiation potential, making it suitable for solar energy production. the first step towards establishing solar power plants is the scientific and operational site selection for their construction. this study aims to identify suitable locations for solar power plants in fars province using a geospatial information system (gis) and a multi-criteria decision-making approach. the proposed methodology involves the preparation of informational layers, spatial analyses, and visualizations using gis. additionally, criteria weighting and integration were performed using multi-criteria decision-making techniques. the study compares two methods for weighting the location criteria, best-worst method (bwm) and step-wise weight assessment ratio analysis (swara), which have been less utilized in previous research, and combines their results using geometric mean operator. according to the results, the criteria for solar power plant site selection, ranked by importance, are photovoltaic potential (0.241), direct normal irradiation (0.156), temperature (0.120), precipitation (0.092), distance from roads (0.089), distance from urban centers (0.085), distance from faults (0.066), and elevation (0.054). the land suitability maps indicate that over 50% of the area in fars province is highly or very highly suitable for the construction of solar power plants, with the northern, northeastern, and central regions, including the counties of abadeh, khorrambid, pasargad, and sarchehan, being prioritized.