مسیر مدل‌سازی آینده انرژی ایران، تحلیل سناریو با بهره‌گیری از ماتریس اثر متقابل

دستیابی به امنیت پایدار در حوزۀ انرژی، نیازمند ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت و استفاده از مدل‌سازی آیندۀ انرژی است. در این راستا، این پژوهش از یک مدل توصیفی استفاده کرده که با بهره‌گیری از روش ماتریس اثر متقابل در نرم‌افزار سناریوی ویزارد تدوین شده است. هدف اصلی این تحقیق، ارائۀ مدلی جامع و سناریوهایی منطبق با واقعیت‌های حوزۀ انرژی کشور است. برای تشکیل ماتریس اثر متقابل، جنبه‌های مختلف توسعه در حوزۀ انرژی که شامل منابع انرژی، تولید، مصرف، واردات و صادرات، فناوری‌های نوین، و سیاست‌های انرژی است، به دسته‌های مختلفی تقسیم‌ شده‌اند. حالات مختلف هر یک از این جنبه‌ها با بهره‌گیری از دانش خبرگان تدوین و امتیازدهی شده‌اند تا میزان تاثیر یکدیگر را نشان دهند. سه سناریو به نام‌های محافظه‌کارانه، مطلوب و ایده‌آل در کنار شرایط فعلی اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فناوری و محیط ‌زیستی معرفی شده‌اند. هر یک از این سناریوها ویژگی‌ها، مزایا و ریسک‌های خاص خود را دارند که بر اساس آن‌ها می‌توانند به عنوان مدل‌های مرجع برای تصمیم‌گیری‌های آینده در حوزۀ انرژی مورد به‌کارگیری قرار گیرند. نتیجۀ اصلی این پژوهش، دستیابی به توسعۀ پایدار در امنیت انرژی است که نیازمند دگرگونی و به‌روزرسانی در سیستم آموزش عالی کشور به منظور ارتقای دانش و توانمندی‌های کارشناسی در زمینۀ انرژی و فناوری‌های مرتبط با آن است. با این‌حال، این تغییرات در سیستم آموزش عالی به‌تنهایی کافی نیستند؛ برای حرکت به سمت توسعۀ پایدار، بهبود سایر ‌شرط‌ها نیز ضروری است، در غیر این‌صورت نمی‌توان به تحقق کامل امنیت انرژی و توسعۀ پایدار دست یافت.

future energy modeling pathway in iran: scenario analysis using cross-impact balance method

achieving sustainable energy security requires long-term planning and energy future modeling. in this regard, this study employs a descriptive model utilizing the cross-impact balance method in the scenario software wizard. the primary objective is to provide a comprehensive model and scenarios aligned with the realities of the country's energy sector. various aspects of energy development, including energy resources, production, consumption, imports and exports, new technologies, and energy policies, have been categorized into different groups to form the cross-impact balance method. various states of each aspect have been formulated and scored using expert knowledge to demonstrate their interrelationships. three scenarios named conservative, desirable, and ideal alongside current economic, social, political, technological, and environmental conditions have been introduced. each of these scenarios has its own characteristics, advantages, and specific risks, making them potential reference models for future decision-making in the energy sector. the main outcome of this research is achieving sustainable development in energy security, necessitating transformation and updating in the country's higher education system to enhance knowledge and expertise in energy and related technologies.