حقوق بزه دیده در فرایند اجرای احکام کیفری با تکیه بر قانون آیین دادرسی کیفری و آیین‌ نامه نحوۀ اجرای احکام

در اکثر مواقع، جرم‌انگاری با لحاظ مصالح بزهدیدگان انجام می‌شود، لکن در مرحلۀ اجرای حکم ممکن است برخی از حقوق آنان مورد کم توجهی قرار بگیرد. هیچ فردی به اندازه خود بزهدیده مصلحت خود را نمی‌داند و به نظر می‌رسد به همین دلیل باید برخی اختیارات را در اجرای حکم به بزهدیده سپرد تا با ملاحظه مصلحت خویش تصمیم بگیرد. در صورت مدیریت صحیح، این امر ممکن است باعث اصلاح بزهکار شود و همچنین سبب اطمینان بزهدیده از رسیدن به حقوق قانونی خودش نیز خواهدشد. اکثر مطالعات بر حقوق بزهدیده در تحقیقات مقدماتی و نهایتاً صدور حکم توجه دارند در حالی که مرحله اجرا از اهمیتی حیاتی برخوردار است و حقوق بزهدیدگان در این مرحله کمتر مورد کنکاش قرار گرفته‌است. این مقاله برای نخستین بار در ادبیات حقوقی ایران، حقوق بزهدیدگان را در مرحله اجرای احکام کیفری مورد شناسایی قرار می‌دهد و سپس به جایگاه این حقوق در قوانین اجرای احکام می‌پردازد.این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با مطالعه قوانین به مسئله حقوق بزهدیده در فرایند اجرای احکام می‌پردازد و حقوقی همچون جبران خسارات وارده، جبران هزینه‌های تشریفات اجرای احکام، حق برخورداری از وکیل در مرحله اجرای حکم، حق بر امنیت و حق مشارکت فعال را برای بزهدیده به رسمیت می‌شناسد. این پژوهش در نهایت به این نتیجه می‌رسد که با کنار هم گذاشتن قوانین و آیین نامه‌های کنونی می‌توان حقوق مختلفی را برای بزهدیده به رسمیت شناخت اما باید ترتیبی را اتخاذ نمود که تحت آموزه‌های عدالت ترمیمی، بزهدیده نقشی پویا را ایفا نماید.

victim rights in the criminal enforcement process: focusing on the code of criminal procedure and the execution regulations

in most cases, criminalization is pursued with the interests of the victims; however, some of their interests may be overlooked during the sentence execution phase. no person understands their own interests better than the victim, and it appears that this is the reason why they should be entrusted with certain authority in the execution of the sentence, enabling them to make decisions considering their own interests. the active role of the victim not only facilitates the reformation of the offender, but also ensures that the victim attains their legal rights.this article, for the first time in iran's legal literature, identifies the rights of victims in the execution phase of criminal sentences and examines the position of these rights within the laws related to the execution of sentences.this study employs a descriptive-analytical method, utilizing library sources and examining relevant laws, to address the problem of the victim's position in the sentence execution process. it recognizes rights such as compensation for damages, compensation for the costs of execution procedures, the right to have a lawyer during the execution phase, the right to security, and the right to active participation.the research concludes that by integrating current laws and regulations, it is possible to acknowledge various rights for the victim and establish an arrangement that, under the principles of restorative justice, allows the victim to play a dynamic role.