توثیق اموال غیر مادی در فقه و حقوق ایران با مطالعه تطبیقی با حقوق کامن لا

توثیق اموال غیر مادی به عنوان یکی از موضوعات نوین درحوزه حقوق و فقه اسلامی، با گسترش روزافزون استفاده از فناوری‌های دیجیتال و دارایی‌های ناملموس اهمیت بیشتری یافته است. این پژوهش با هدف بررسی امکان‌پذیری، موانع و چالش‌های توثیق اموال غیرمادی در حقوق ایران و فقه اسلامی، به تحلیل تطبیقی این موضوع با نظام حقوقی کامن لا می-پردازد. با توجه به محدودیت‌های موجود در حقوق ایران و فقه اسلامی که عمدتاً بر مبنای توثیق اموال مادی استوار است، این پژوهش سعی دارد تا با تحلیل مبانی نظری و فقهی، نظرات فقها و مواد قانونی مرتبط، وضعیت توثیق اموال غیر مادی را بررسی کند. از سوی دیگر، در حقوق کامن لا، مکانیسم‌های دقیق‌تری برای توثیق اموال غیر مادی پیش‌بینی شده که می‌تواند به عنوان نمونه‌ای موفق در جهت بهبود وضعیت حقوقی ایران مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی و کتابخانه‌ای بهره می‌گیرد و نتایج آن نشان می‌دهد که اگرچه چالش‌های متعددی در توثیق اموال غیر مادی در فقه و حقوق ایران وجود دارد، اما با بهره‌گیری از تجارب نظام‌های حقوقی دیگر مانند کامن لا و با اصلاحات لازم، می‌توان چارچوب حقوقی مناسبی برای توثیق این نوع دارایی‌ها ایجاد کرد. در نهایت، این تحقیق با ارائه پیشنهاداتی برای بهبود و اصلاح قوانین موجود در ایران، زمینه‌های پژوهش‌های آینده و راهکارهای عملی برای توثیق اموال غیر مادی را پیشنهاد می‌کند. تاثیرات عملی و نظری این پژوهش بر حوزه‌های حقوقی و فقهی و نیز بر جامعه دانشگاهی و اقتصادی از دیگر دستاوردهای مهم این تحقیق به شمار می‌رود.

collateralization of intangible assets in islamic jurisprudence and iranian law: a comparative study with common law

the collateralization of intangible assets, as a novel subject in the fields of law and islamic jurisprudence, has gained increasing importance with the rapid expansion of digital technologies and intangible property. this study aims to examine the feasibility, obstacles, and challenges of collateralizing intangible assets in iranian law and islamic jurisprudence, while providing a comparative analysis with the common law system. given the limitations of iranian law and islamic jurisprudence—which are primarily based on the collateralization of tangible property—this research seeks to analyze theoretical and jurisprudential foundations, jurists’ opinions, and relevant legal provisions regarding the collateralization of intangible assets. in contrast, the common law system has established more precise mechanisms for collateralizing intangible assets, which may serve as successful models for improving iran’s legal framework. using a descriptive-analytical and library-based methodology, the findings reveal that although significant challenges exist in collateralizing intangible assets within iranian law and islamic jurisprudence, it is possible to establish an appropriate legal framework for such assets by drawing on the experiences of other legal systems, such as common law, and implementing necessary reforms. ultimately, the research provides recommendations for improving and reforming iran’s existing legal framework, suggests avenues for future research, and offers practical solutions for the collateralization of intangible assets. the practical and theoretical implications of this study for legal and jurisprudential discourse, as well as for academic and economic communities, constitute its major contributions.