شناسایی انواع مختلف تعارض منافع در نظام دارویی جمهوری اسلامی ایران

زمینه و هدف: نظام دارویی نقش مهمی در تامین سلامت جامعه از جمله، ایجاد دسترسی به دارو برای همه افراد، تضمین کیفیت و ایمنی داروها، مدیریت و نظارت بر مصرف منطقی داروها و ارائه خدمات دارویی دارد. تعارض منافع می‌تواند اثر منفی بر روی هر کدام از این نقش‌ها داشته‌باشد. این مطالعه به شناخت انواع تعارض منافع در نظام دارویی جمهوری اسلامی ایران پرداخته و تصویری جامع از تعارض منافع‌ ممکن برای ذی‌نقشان مختلف ارائه می‌کند.روش: این مطالعه با روش تحقیق کیفی و ابزار مصاحبه انجام‌شد. با روش نمونه‌گیری هدفمند، افراد خبره در حوزه‌های مختلف انتخاب شده و با ایشان مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت، در نهایت داده‌ها با مصاحبه با 42 نفر به مرحله اشباع رسید. برای تجزیه و تحلیل داده های متنی، از تحلیل مضمون در نرم‌افزار maxdqa2022 استفاده شد. یافته‌ها: اشکال مختلفی از تعارض منافع مانند، دریافت هدیه، اشتغال ثانویه، منافع مالی و غیرمالی افراد، تعارض بین منافع اقتصادی و وظایف حرفه‌ای، سابقه فعالیت در صنایع دارویی و ارتباطات دوستانه و آشنایی در حوزه تعارض منافع فردی و مواردی مانند تعارض وظایف، تعارض منافع حاصل از فشارهای سیاسی و اجتماعی در حوزه تعارض منافع نهادی در بخش‌های مختلف شناسایی شدند.نتیجه‌گیری: نظام دارویی با مصادیق تعارض منافع مختلفی در حوزه‌ی فردی و نهادی روبه‌رو می‌باشد. انواع تعارض منافع فردی مشابهت بسیاری با تعارض منافع فردی در سایر مطالعات دارند. ولی انواع تعارض منافع نهادی شباهت‌های کمی را نشان می‌دهند که می‌تواند ریشه در قوانین و ساختارهای نظام دارویی کشورهای مختلف داشته باشد.

identification of conflict of interests models in iranian pharmaceutical sector

background: the pharmaceutical system plays an important role in ensuring the health of society, including providing access to medicines, ensuring the quality and safety of medicines, managing and monitoring the rational use of medicines and providing pharmaceutical services, conflict of interest can have a negative effect on each of these roles.methods: we used the qualitative research method and the interview tool to collect information about various models of conflict of interest. expert people in the pharmaceutical system were selected with the purposive sampling, and a semi-structured interview was conducted with them. after 42 interviews, the collected data reached saturation stage and qualitative analysis was used to analyze the textual data.results:  different models of conflict of interests such as receiving gifts, secondary employment, financial and non-financial interests, conflict between economic interests and professional duties, history of activity in the pharmaceutical industry and friendly communication were identified in the field of personal conflict of interests and models such as conflict of duties, conflict of interests resulting from political and social pressures were in the field of institutional conflict of interests in different parts of the pharmaceutical system.conclusion: iran's pharmaceutical system is faced with instances of personal and institutional conflict of interests in various sectors. the types of personal conflict of interest are very similar to the types of personal conflict of interest in other studies, while the types of institutional conflict of interest have few similarities, which are rooted in the pharmaceutical laws and structures of different countries.