collective psychology: a critical corrective to the dominant influence and control paradigm

Objective: to critically examine the control-oriented trajectory within social psychology—characterized by covert influence, behavioral nudging, and digital dark patterns—and propose collective psychology as an ethical, liberatory corrective that re-centers democratic agency.methods: a theoretical-critical inquiry was conducted through narrative review and conceptual analysis of peer-reviewed literature, books, and policy reports from 1960 to 2025. thematic extraction and contrastive mapping were used to synthesize dominant influence paradigms with critical, liberation, and decolonial psychological traditions.results: the synthesized framework comprises five interdependent principles: radical transparency, collective agency, structural healing, participatory praxis, and plural solidarity. two irreducible paradigmatic contrasts emerged: shifting power from domination to collective capacity, and replacing covert manipulation with critical consciousness and influence literacy. these contrasts redefine psychological intervention from individual behavior modification to structural transformation and co-produced knowledge.conclusion: collective psychology offers a coherent, principle-driven corrective that redirects psychological praxis away from technocratic control toward transparent, democratic solidarity. the framework provides actionable pathways for health policy, civic engagement, participatory research, and curriculum reform, demonstrating strong potential for culturally grounded adaptation.

روان‌شناسی جمعی: اصلاحیه‌ای انتقادی به پارادایم مسلط نفوذ و کنترل

هدف: بررسی انتقادی مسیر کنترل‌محور در روان‌شناسی اجتماعی، که با نفوذ پنهان، تلنگرهای رفتاری و الگوهای تاریک دیجیتال مشخص می‌شود، و پیشنهاد «روان‌شناسی جمعی» به‌عنوان یک رویکرد اصلاحیِ اخلاقی و رهایی‌بخش که عاملیت دموکراتیک را مجدداً در کانون توجه قرار می‌دهد.روش‌: یک پژوهش نظری-انتقادی از طریق مرور روایی و تحلیل مفهومیِ مقالات داوری‌شده، کتاب‌ها و گزارش‌های سیاستیِ منتشرشده از سال 1960 تا 2025 انجام شد. به‌منظور سنتز (ترکیب) پارادایم‌های غالبِ نفوذ با سنت‌های روان‌شناختیِ انتقادی، رهایی‌بخش و استعمارزدایانه، از روش‌های استخراج مضامین و نقشه‌برداری تقابلی استفاده گردید.یافته‌ها: چارچوبِ سنتزشده دربرگیرنده پنج اصلِ به‌هم‌پیوسته است: شفافیت رادیکال، عاملیت جمعی، التیام ساختاری، پراکسیس (کنشگری) مشارکتی، و همبستگی تکثرگرا. دو تقابل پارادایمیِ تقلیل‌ناپذیر نیز آشکار شد: تغییر ماهیت قدرت از سلطه‌گری به ظرفیت جمعی، و جایگزینی دستکاری پنهان با آگاهی انتقادی و سواد نفوذ. این تقابل‌ها، مداخله روان‌شناختی را از سطح تغییر رفتار فردی به دگرگونی ساختاری و دانشِ هم‌آفرینی‌شده بازتعریف می‌کنند.نتیجه‌گیری: روان‌شناسی جمعی، یک رویکرد اصلاحیِ منسجم و اصول‌محور ارائه می‌دهد که پراکسیس روان‌شناختی را از کنترل تکنوکراتیک به سمت همبستگیِ شفاف و دموکراتیک تغییر مسیر می‌دهد. این چارچوب، مسیرهای قابل‌اجرایی را برای سیاست‌گذاری سلامت، مشارکت مدنی، پژوهش‌های مشارکتی و اصلاح برنامه‌های درسی فراهم می‌آورد و پتانسیل بالایی برای انطباقِ مبتنی بر فرهنگ از خود نشان می‌دهد.