تحلیل سوالات امتحانات نهایی درس عربی زبان قرآن(1) پایه دهم شاخه نظری با رویکرد طبقه بندی اهداف آموزشی بنجامین بلوم

هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای سوالات امتحانات نهایی درس «عربی، زبان قرآن 1» پایه دهم شاخه نظری از منظر طبق هبندی اهداف آموزشی بنجامین بلوم است. اهمیت این موضوع ازآن جهت است که امتحانات نهایی به عنوان یکی از ابزارهای رسمی و سرنوش تساز نظام ارزشیابی، نقشی تعیینکننده در سنجش میزان تحقق اهداف برنامه درسی و یادگیری دانشآموزان ایفا میکنند. پژوهش حاضر با رویکرد کمی و روش تحلیل محتوای استنتاجی انجام شد؛ بدین منظور 13 نسخه امتحان نهایی برگزارشده در سالهای 1402 و 1403 به روش تمام شماری انتخاب و سوالات آ نها بر اساس شش سطح حوزه شناختی بلوم شامل دانش، فهمیدن، کاربستن، تحلیل، ترکیب و ارزشیابی طبقه بندی گردید. داده ها با استفاده از جداول فراوانی، نمودارهای درصدی و محاسبه بارم اختصاص یافته تحلیل شدند. یافته ها نشان داد از مجموع 241 سوال، 51 درصد در سطح دانش و 34 درصد در سطح فهمیدن قرار داشتند و تنها 2 درصد در سطح کاربستن، 9 درصد در سطح تحلیل و 4 درصد در سطح ترکیب طراحی شده بود؛ همچنین هیچ سوالی در سطح ارزشیابی مشاهده نشد. میانگین بارم اختصاص یافته نیز بیشترین مقدار را در سطوح دانش و فهمیدن نشان داد. نتایج به تفکیک رشته ها بیانگر آن بود که هر سه رشته ریاضی-فیزیک و علوم تجربی، ادبیات و علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی الگوی مشابهی از تمرکز بر سطوح پایین شناختی دارند. بر اساس نتایج، میتوان گفت طراحی سوالات امتحانات نهایی درس عربی عمدتاً حافظه محور است و فرصت کافی برای سنجش مهارت های تفکر سطح بالا فراهم نمیکند. پیشنهاد میشود بازنگری در طراحی سوالات با تاکید بر سطوح تحلیل، ترکیب و ارزشیابی صورت گیرد تا ارزیابی ها با اهداف برنامه درسی و رویکرد یادگیری عمیق همسو شود.