بررسی تاثیر توسعه فین‌تک بر خلق نقدینگی بانک‌ها

هدف: در سال‌های اخیر، فناوری مالی (فین‌تک) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تحول در صنعت بانکداری شناخته شده است. فین‌تک با به‌کارگیری فناوری‌های نوین داده‌محور، موجب بهبود کارایی، کاهش هزینه‌های عملیاتی و بازتعریف فرآیندهای سنتی بانکی شده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر توسعه فناوری مالی بر خلق نقدینگی بانک‌ها در ایران انجام شده است.روش‌شناسی: در این پژوهش، به‌منظور سنجش سطح توسعه فین‌تک از الگوی تانگ و همکاران (2024) و برای اندازه‌گیری خلق نقدینگی از دو شاخص ظرفیت خلق نقدینگی با پوشش دارایی و ظرفیت خلق نقدینگی بدون پوشش دارایی استفاده شده است. جامعه آماری شامل کلیه بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است که بر اساس معیارهای پژوهش، 21 بانک در بازه زمانی 1391 تا 1402 به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای آزمون فرضیه‌ها از داده‌های ترکیبی و الگوی رگرسیون چندگانه استفاده شده است.یافته‌ها: نتایج آزمون فرضیه‌ها نشان داد که توسعه فناوری مالی اثر منفی و معنی‌داری بر هر دو شاخص خلق نقدینگی بانک‌ها دارد؛ به این معنا که افزایش سطح توسعه فین‌تک موجب کاهش توان بانک‌ها در خلق نقدینگی می‌شود.دانش افزایی: این پژوهش با ارائه شواهد تجربی از نظام بانکی ایران، ادبیات نظری مربوط به رابطه میان فین‌تک و خلق نقدینگی را گسترش می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که علی‌رغم نقش مثبت فین‌تک در کارایی و نوآوری مالی، توسعه سریع آن می‌تواند از طریق افزایش رقابت و تغییر الگوی جذب منابع، موجب تضعیف کارکرد خلق نقدینگی بانک‌ها شود. نتایج این تحقیق می‌تواند برای سیاست‌گذاران پولی و مدیران بانکی در طراحی راهبردهای هم‌زیستی موثر میان فین‌تک و بانک‌ها مفید باشد.

investigating the effect of fintech development on banks' liquidity creation

purpose: in recent years, financial technology (fintech) has emerged as a key driver of transformation in the banking industry. by leveraging data-driven technologies, fintech enhances operational efficiency, reduces costs, and reshapes traditional banking processes. this study aims to examine the impact of fintech development on banks' liquidity creation in iran.methodology: to measure the level of fintech development, this study adopts the model proposed by tang et al. (2024). banks' liquidity creation is evaluated using two indicators: liquidity creation with asset coverage and liquidity creation without asset coverage. the statistical population comprises all banks listed on the tehran stock exchange, from which 21 banks were selected as the study sample over the period 2013–2024. panel data and multiple regression models were employed to test the research hypotheses.findings: the empirical results reveal that fintech development has a significant and negative effect on both measures of bank liquidity creation. this indicates that higher levels of fintech development reduce banks' ability to create liquidity.originality: this study extends the existing literature on fintech and liquidity creation by providing empirical evidence from the iranian banking system. the findings highlight that, despite fintech's positive role in efficiency and innovation, its rapid expansion may weaken banks' liquidity creation through intensified competition and the reallocation of financial resources. the results offer valuable insights for monetary authorities and bank managers in formulating strategies to balance innovation with financial technology and banks.