بازنمایی طبیعت آذربایجان در آثار سلطان‌محمد تبریزی

نگریستن به محیط اطراف می تواند به سان اندوخته‌ی بصری در ذهن هنرمند وجود داشته باشد و این اندوخته ی بصری در ذهن هنرمند خلاق می تواند منجر به آثار بدیعی گردد. یکی از هنرمندانی که در عرصه‌ی نگارگری ایرانی صاحب سبک و خلاقیت بوده، سلطان‌محمد است که با دیدن آثارش، به‌ویژه کوه ها و صخره‌های این آثار، بی‌درنگ می توان دریافت که اثر از آن اوست. از این‌رو با دست یازیدن به یکی از ماناترین منابع الهام در پرورش قوه‌ی تخیل سلطان‌محمد، یعنی طبیعت پیرامون زندگی وی (کوه ها و صخره ها) و تطابق آن با نمونه آثاری که از او بجای مانده، می توان به تاثیر محیط طبیعی بر آثار سلطان‌محمد دست یافت. این مطلب مهم‌ترین هدف از نگارش این مقاله هست. همچنین پرسش اصلی پژوهش این است که محیط پیرامون زندگی سلطان محمد به چه میزان در خلق آثارش تاثیرگذار بوده است. روش انجام این مقاله توصیفی تحلیلی است که به کمک منابع کتابخانه ای و جستجوهای میدانی در طبیعت آذربایجان به انجام رسیده است. پس از بررسی صخرههای منطقه‌ی آذربایجان مشاهده گردید که کوههای این منطقه به دلیل وجود صخره های تیز که در شرایط طبیعی خراشیده شده، به همراه رنگ های طبیعی خاک این منطقه، می توانستند ویژگی منحصربه‌فردی را به جهت پروراندن قوه تخیل هنرمند فراهم آورد. همچنین بازی نور و سایه در این صخره ها در زمان‌های مختلف روز، تصورهای گوناگونی را به نگرنده می نمایاند. در راستای چنین جست‌وجویی؛ مشاهده گردید بسیاری از شکل های ترسیمی در صخره‌نگاری آثار سلطان‌محمد می توانست منبعی چون طبیعت آذربایجان (محل زندگی او) را داشته باشد. از این زاویه دیدن و بودن در چنین ناحیه ای توانسته در پرورش قوه‌ی تخیل و هنرآفرینی سلطان محمد به عنوان هنرمندی خلاق نقش پررنگی داشته باشد.

representation of the nature of azerbaijan in the works of sultan mohammed tabrizi

observing the environment might be like a visual reserve in the artist's mind, and this visual reserve in the mind of a creative artist can lead to original works. sultan mohammad is one of the stylistic and creative artists in the field of persian miniature and by looking at his works, especially the mountains and rocks in them, it can be immediately understood that these works belong to him. therefore, by reaching one of the most important sources of inspiration in developing sultan muhammad's imagination, i.e., the surrounding nature in his life (mountains and rocks), and matching it with his works, it is possible to find the influence of the natural environment on sultan mohammad's works. this is the main reason for writing this article. also, the main question of this research is: “to what extent the surrounding environment of sultan muhammad was influential in the creation of his works”. the method of this article is descriptive analytical, which is carried out by library sources and field searching in the nature of azerbaijan. after examining the rocks of the azerbaijan region, it was observed that due to their sharp rocks that have been scratched in natural conditions along with the natural colors of the soil, the mountains of this region could have a unique capability in cultivating the artist's imagination. moreover, the play of light and shadow on these rocks at different times of the day indicates various imaginations to the one who looks at them. in line with such a search, it was observed that many drawing forms in the petroglyphs of sultan mohammad's works could have a source such as the nature of azerbaijan (his living place).watching from such an angle and being in such an area have played a significant role in cultivating sultan mohammad's imagination and creativity as a creative artist.