مطالعه تطبیقی نقوش سوزن‌دوزی در پوشاک زنان ‌ایل سنگسر و ترکمن

پوشش از دیرباز به دلیل بافت و ساختار اجتماعی، فرهنگی و موقعیت جغرافیایی ‌در بین اقوام گوناگون دچار تغییر و تحولاتی شده است که به مرور زمان هر قومی پوشاک سنتی خود را به عنوان هویت بومی حفظ کرده‌اند. سوزن‌دوزی از جمله هنر های سنتی ایرانی است که تنوع بی ‌شماری داشته؛ و در هر اقلیمی به شکلی خاص ظهور یافته است. هنر سوزن‌دوزی اقوام سنگسر و ترکمن با قدمت دیرینه به عنوان عنصر مهمی در تزیینات پوشاک سنتی بانوان این دو قوم بوده است. چراکه همواره این نوع خاص از پوشاک به عنوان یکی از بستر های اصلی سوزن دوزی، در بازه وسیعی آرایه ‌های تزیینی را در خود جای داده و به عنوان هنری مصور با حفظ اصالت بومی مورد توجه بوده است؛ بنابراین پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این پرسش‌ است که وجوه شباهت و تفاوت در نقوش سوزن‌ دوزی پوشاک سنتی بانوان سنگسر و ترکمن کدامند؟ هدف پژوهش حاضر شناسایی مولفه های نقوش سوزن ‌دوزی پوشاک سنتی بانوان سنگسر و سپس تطبیق با ویژگی ‌های نقوش سوزن ‌دوزی پوشاک سنتی بانوان ترکمن، جهت دستیابی به وجوه اشتراک و افتراق آن‌ ها و در نهایت، توسعه دانش نظری در خصوص پوشاک سنتی اقوام ‌ایرانی است. نوع تحقیق توصیفی- تحلیلی با رویکرد تطبیقی از نوع مضمونی است. شیوه گرد آوری اطلاعات کتابخانه ‌ای و میدانی است. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که ویژگی ‌های مشترک بسیاری در نقوش هر دو قوم از قبیل طبیعت، فرهنگ، هویت، عقاید، باورها و غیره در محدوده جغرافیایی در این نوع هنر بومی قابل شناسایی‌ است که بی شک جنسیت هنرمند در خلق ‌این نقوش در هر دو قوم بسیار تاثیر گذار بوده ‌است. وجود فرم‌ های برگرفته از طبیعت مانند طرح‌ های هندسی، حیوانی، گیاهی، انتزاعی و همچنین کاربرد محدود نقوش انسانی، توجه به نکات ظریف و جزئیات در سوزن‌ دوزی پوشاک سنگسر و ترکمن با استفاده از نخ ابریشم متمایز کننده از دیگر نقوش هستند که با گذر زمان این نقوش به صورت نماد هایی با مفاهیم و هویت بومی‌ درآمدند.

comparative study of embroidery patterns in the clothing of sangesar and turkmen women

embroidery is a traditional iranian art with numerous variations, appearing in unique forms in different regions. the embroidery art of sangesar and turkmen people, with its long history, has been an essential element in the decoration of the traditional clothing of women in these two groups. this is because this type of clothing has always been one of the main bases for embroidery, featuring a wide range of decorative ornaments and has been considered a visual art that preserves its native authenticity. therefore, this research aims to answer the following question: what are the similarities and differences in the embroidery patterns of the traditional clothing of sangesar and turkmen women? the aim of the present study is to identify the components of the embroidery patterns of the traditional clothing of sangesar women and then compare them with the characteristics of the embroidery patterns of the traditional clothing of turkmen women, in order to identify their commonalities and differences and ultimately develop theoretical knowledge about the traditional clothing of iranian ethnic groups. the research has a descriptive-analytical methodology with a comparative thematic approach. the methods of data collection is library and field research. the findings indicate that there are many common features in the patterns of both groups, such as nature, culture, identity, beliefs, and within the geographical boundaries of this type of native art, which undoubtedly the gender of the artist has been very influential in creating these patterns in both groups. the existence of forms derived from nature such as geometric, animal, plant, and abstract designs, as well as the limited use of human figures and attention to delicate details in the embroidery of sangesar and turkmen clothing using silk thread, are distinguishing features from other patterns that over time have become symbols with concepts and native identity.