مطالعه ساختار و نقوش سکه‌دوزی معاصر سیستان و بلوچستان

از مهم‌ترین هنر‌های رو به زوال سیستان و بلوچستان، سکه‌دوزی است. این پژوهش با هدف تبیین و گونه‌شناسی ساختار و نقوش سکه‌دوزی سیستان و بلوچستان صورت گرفته است. ماهیت این پژوهش، کاربردی است و از نظر نوع، توصیفی – تحلیلی به شمار می‌رود. روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای، مشاهده تصاویر و مصاحبه است. روش تحلیل، کیفی است. روش نمونه‌گیری، گزینشی است و هفت نمونه از 50 سال اخیر بررسی شده است. این پژوهش نشان می‌دهد که نقوش هندسی به  عنوان مهم‌ترین عنصر زیبایی‌شناسانه هنر سکه‌دوزی مطرح است. نقوش سکه‌دوزی بلوچ با زندگی، طبیعت و بینش مردمان آن منطقه ارتباط کامل و مستقیم دارد. با توجه به نقوشی چون ستاره، خورشید و اعدادی چون 3، 5، 9، 11 و غیره، می‌توان نتیجه گرفت که مردمان سیستان و بلوچستان از علم ستاره‌شناسی و نجوم بهره می‌گیرند. از پرکاربردترین نقوش هندسی در هنر سکه‌دوزی، نقش دایره است. استفاده از تناسبات و قرینگی در نقوشی مانند دایره، مربع، مثلث و لوزی، از اصلی‌ترین قوانین نقوش هندسی در هنر سکه‌دوزی است. نقوش گیاهی نیز به‌صورت طرح‌هایی انتزاعی شکل می‌گیرند. نقش‌هایی انسانی همانند چشم، انسان، زن و مرد و غیره در نمونه نقوش سکه‌دوزی سیستان و بلوچستان قابل مشاهده است. گوش‌ماهی از نمادهایی است که به اصالت و هویت سکه اشاره دارد. از دیگر ویژگی‌های مهم هنر سکه‌دوزی بلوچ، تنوع رنگی و کثرت رنگ‌ها است. رنگ در این هنر، توسط نخ‌های رنگی پشمی شکل می‌گیرد و در بیشتر نمونه‌های سکه‌دوزی، رنگ غالب بر زمینه قرمز و سبز است و رنگ‌هایی چون آبی و سفید نیز در تمامی نمونه‌ها موجود هستند.

studying the structure and motifs of contemporary coin embroidery in sistan and baluchestan

coin embroidery is a declining art in sistan and baluchestan which is considered the gateway between indian and iranian culture. the present study aims to examine this art in there. the main question of the research is what are the structures and patterns of coin embroidery art in sistan and baluchestan? the study is conducted through a descriptive-analytical approach and the data is collected based on library sources and also images. the process of analysis is qualitative and the sampling method is selective and seven samples have been analyzed out of the samples created in the past fifty years. the findings revealed that geometric motifs are the most important aesthetic elements of coin embroidery. baloch coin embroidery motifs directly relate to life, nature, and vision of the local people. considering motifs such as stars, the sun, and numbers such as 3, 5, 9, 11, etc., it can be concluded that the people of sistan and baluchestan are familiar with the science of astronomy. one of the most widely used geometric motifs in coin embroidery is the circle motif which creates the original design on the background in the form of round mirrors. human characters such as eyes, male and female, and other human representations can be seen in the examples of sistan and baluchestan's coin embroidery patterns. symbols such as konak (fish ear) refer to the authenticity and identity of the coin, kochak is obtained from hamun lake and symbolizes white color and expresses purity, innocence, and cleanness. other essential features of baloch embroidery are the rich diversity of colors.