مقایسۀ تحلیلی فرم نقوش سنتیِ دست‌بافته‌ها و ساختار موسیقی مقامی در تربت‌جام

موسیقی مقامی و دست­بافته‌­ها که به‌عنوان دو هنر شاخص و منحصربه‌­فرد در تربت‌جام شناخته می­‌شوند دارای ارتباطات محتوایی و فرمی بسیار زیادی با یکدیگر هستند. در این پژوهش ضمن معرفی و تحلیل نقوش رایج در دست­بافته­‌های منطقه و همچنین معرفی فرم­‌ها و مقام­‌های موسیقی مقامی تربت‌جام، با هدف یافتن شاخص‌های ارتباط این دو هنر به تحلیل ویژگی‌­های درونی این هنرها و ارتباطات و اشتراکات این ویژگی­‌ها باهم و بیان مطابقت این ویژگی‌­ها با روحیات مردم منطقه تربت‌جام تاکید شده است. این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ به دو پرسش اساسی است. اول اینکه ویژگی­‌های هر یک از هنرهای مطرح‌شده در عنوان پژوهش در منطقه جام کدام­‌اند؟ و دوم این‌که در ویژگی­‌های یافت­‌شده چه اشتراکاتی در فرم و محتوا مشاهده می‌شود؟ این پژوهش از نوع کیفی و جمع‌­آوری اطلاعات آن به‌صورت میدانی و کتابخانه‌­ای بوده که به روش توصیفی-تحلیلی موردبررسی قرارگرفته است. نتایج حاصل نشان می­‌دهد که موسیقی تربت‌جام اغلب ماهیتی تصویری و حالتی ریتمیک دارد. نقوش سنتی تربت‌جام به لحاظ معنایی حالتی اسطوره­‌ای و نمادین دارند و در ظاهر کاملاً هندسی و خلاصه­‌شده­ هستند. توصیف و روایتگری در عین اختصار، از دیگر خاصیت­‌های نقوش سنتی تربت‌جام است. سادگی، ریتم، تکرار، رنگ، توصیف و روایتگری، استفاده فراوان از عنصر پرنده و مقام­‌هایی همچون اشترخجو و مقام جل، عناوین و نمونه‌­های بارزی از وجوه اشتراک این دو هنر هستند.

analytical comparison of the form of traditional hand-woven motifs and the structure of local music in torbat-jam

maqam music and handwoven, which are known as two prominent and unique arts in torbat-jam, have many content and form connections with each other. in this research, an attempt has been made to introduce and analyze the common motifs in the region’s handwovens as well as introduce the forms and maqams of the local music of torbat jam, with the aim of finding indicators of the relationship between these two arts, emphasizing the analysis of the internal characteristics of these arts and the connections and commonalities of these characteristics with each other and expressing the correspondence of these characteristics with the spirits of the people of the torbat-jam. this research seeks to find the answer to two basic questions; first, what are the characteristics of each of the arts mentioned in the title of the article in jam? and second, what commonalities in form and content can be seen in the characteristics found? this research is qualitative and its data collection was done in the field and library, which was examined using a descriptive-analytical method. the results show that torbat-jam music is often pictorial and rhythmic in nature. the traditional motifs of torbat-jam are semantically mythical and symbolic and are completely geometric and summarized in appearance. description and narrative, while being concise, are other characteristics of the traditional motifs of torbat-jam. simplicity, rhythm, repetition, color, description and narrative, the frequent use of the bird element and positions such as ashtarkhjo and maqam jal, are important examples of the common aspects of these two arts.