اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب رقابتی ورزشکاران: فراتحلیل شواهد ایرانی 1396-1403

هدف پژوهش حاضر با استفاده از روش فراتحلیل، به تحلیل و ترکیب شواهد موجود در زمینه اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر اضطراب رقابتی ورزشکاران در ایران پرداخته است.روش پژوهش این مطالعه شامل ده پژوهش شبه‌آزمایشی است که در فاصله زمانی 1396 تا 1403 در ایران انجام شده و به زبان فارسی منتشر گردیده‌اند. برای گنجاندن در این مرور، مطالعات باید مطابق با معیارهای خاصی از جمله استفاده از ابزارهای معتبر، ارائه داده‌های کافی برای محاسبه اندازه اثر، و انجام پژوهش به‌صورت آزمایشی یا نیمه‌آزمایشی باشند.یافته‌هانتایج فراتحلیل نشان داد که اندازه اثر ترکیبی برابر با 1.275- است و اندازه اثر مشاهده‌شده در بازه‌ای از 0.086- تا 1.647- قرار دارد. مقدار شاخص q برای 10 اندازه اثر با درجه آزادی 9 برابر با 15.419 به‌دست آمد که از لحاظ آماری معنادار نبوده و نشان‌دهنده عدم وجود ناهمگنی در اندازه اثرهای پژوهش‌های اولیه است. برای بررسی بیشتر ناهمگنی، از شاخص مجذور i نیز استفاده شد که نشان داد 41.631% از پراکندگی اندازه اثرها ناشی از ناهمگنی واقعی است. بر اساس این تحلیل‌ها، مدل ثابت به عنوان مدل مناسب برای فراتحلیل انتخاب گردید و اندازه اثر ترکیبی معادل 1.275- محاسبه شد.نتیجه گیری نتایج این فراتحلیل با مبانی نظری و تجربی قبلی هم‌راستا است و اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کاهش اضطراب رقابتی ورزشکاران را تایید می‌کند. بنابراین، درمان مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌تواند به‌عنوان روشی موثر در بهبود عملکرد ورزشی و کاهش اضطراب رقابتی در برنامه‌های روان‌شناسی ورزشی به‌طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گیرد.

the effectiveness of mindfulness-based therapy on competitive anxiety in athletes: a meta-analysis of iranian evidence 2017-2024

objective: this study used meta-analysis to analyze and combine existing evidence on the effectiveness of mindfulness-based interventions in reducing competitive anxiety among athletes in iran.method: the study included ten quasi-experimental studies conducted between 2017 and 2024, published in persian. studies were included based on specific criteria, such as using valid tools, providing sufficient data for effect size calculations, and being experimental or quasi-experimental in nature.results: the results of the meta-analysis showed a combined effect size of -1.275, with observed effect sizes ranging from -0.086 to -1.647. the q statistic for the ten effect sizes, with 9 degrees of freedom, was 15.419, which was not statistically significant, indicating no heterogeneity in the effect sizes of the primary studies. to further assess heterogeneity, the i² statistic was also used, revealing that 41.631% of the variation in effect sizes was attributable to real heterogeneity, which, according to higgins et al. (2003), indicates moderate heterogeneity in the primary studies. based on these analyses, a fixed-effects model was chosen for the meta-analysis, and the combined effect size was calculated to be -1.275.conclusions: the results of this meta-analysis align with previous theoretical and empirical foundations, confirming the effectiveness of mindfulness-based interventions in reducing competitive anxiety among athletes. therefore, mindfulness-based therapy can be considered an effective method for improving athletic performance and reducing competitive anxiety, and can be widely used in sports psychology programs.