بررسی تطبیقی ارتباط الفاظ با معانی در قرآن کریم با تاکید بر تفاسیر؛ مجمع‌‌‏البیان، المیزان و تسنیم

چگونگی ارتباط الفاظ با معانی همواره منشا اختلاف در تفسیر یک متن بوده‌ است. این موضوع در تفسیر قرآن کریم به شدّت دیده می‌‌شود. خلا پژوهشی در این زمینه نگارنده را بر آن داشت تا موضوع «بررسی تطبیقی ارتباط الفاظ با معانی در قرآن با تاکید بر تفاسیر؛ مجمع‌‌البیان، المیزان و تسنیم» را با روش توصیفی - تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. در پایان چنین حاصل گشت که می‌‌توان اختلاف اصلی را در دو نظریۀ «حقیقت و مجاز» و «روح معنا» پیگیری کرد. برخی همچون طبرسی با پذیرش نظریۀ «حقیقت و مجاز» تمامی استعمالات الفاظ در غیر موضوعٌ‌‌له را مَجازی در نظر گرفته‌‌اند اما پس از بوجود آمدن نظریۀ روح معنا و پذیرش آن توسط علامه طباطبایی وجود مَجاز در عبارت‌‌های قرآنی کاهش چشمگیری یافت زیرا ایشان معانی قرآن را دارای تاویل می‌‌دانست که در کاربرد مفاهیم به صورت حقیقی بر تمامی الفاظ دلالت می‌‌کنند ولی کاربرد آن معانی در محسوسات را مَجازی می‌‌دانست. در مقابل، جوادی آملی با انکار مَجاز در قرآن معتقد است که الفاظ برای ارواح معانی وضع شده‌‌اند و استعمالشان در مفاهیم عام و تطبیق آن مفاهیم بر هر مصداق محسوس یا معقول «حقیقی» است. ایشان قرآن را به حبل آویخته‌‌ای تشبیه می‌‌کند که روح معنا در تمامی مراحل از جمله؛ لفظ، معنا، مفهوم، حقایق خارجی و باطنی و تکوینی و... به صورت حقیقی بر آن‌‌ها دلالت می‌‌نماید.

a comparative study of the relationship between words and meanings in the holy qur’an with an emphasis on the qur’anic exegeses of majma’ al-bayān, al-mīzān and tasnī

how words relate to meanings has always been the source ofdifferences in the interpretation of a text. this issue is stronglyobserved in the interpretation of the holy qur’an. the lack ofresearch in this field has led the author to examine the topictitled a comparative study on the relationship between wordsand meanings in the qur'an with an emphasis on the qur’anicexegeses of majma’ al-bayān, al-mīzān and tasnīm using adescriptive-analytical method.finally, it was found that the main difference can be tracedin the two theories of real and figurative meanings and theoriginal meaning. some qur’anic exegetes like ṭabarsi, byaccepting the theory of real and figurative meanings haveconsidered all the usage of words in a sense outside their assignedmeaning [figurative meanings]. however, after theemergence of the theory of the original meaning and its ac- ceptance by allamah ṭabāṭābāī, the possibility of figurativeexpressions in the qur’anic expressions decreased significantly.this is because he believed that the meanings of thequr'an have allegorical interpretation [ta’wīl], which refers tothe usage of words in a real meaning in the conceptual application,but he considered the usage of those meanings in physicalthings as metaphorical.on the other hand, jawādī āmulī, by denying the presence offigurative expressions in the qur'an, believes that words areassigned for the original meanings and their usage in generalconcepts and the application of those concepts to any perceptibleor physical example is real. he compares the qur'anto a hanging rope that the essence of meaning in all stagesindicates them in a real way including; the word, meaning,concept, external and internal and developmental facts, etc.