تحلیل توحید ذاتی در واژه “الصمد” سوره‌ی توحید از منظر مفسران فریقین

توحید زیربنایی ‌ترین اعتقاد و مبنایی اساسی برای تعالیم دین اسلام است ، در میان اقسام توحید، توحید ذاتی به منزله اساس و زیربنای همه ی شاخه‌های توحید است، سوره توحید به عنوان شناسنامه خداوند مهم‌‎ترین تجلی توحید ذاتی خداوند در قرآن کریم است واژه الصمد که فهم آن میان مفسران شیعه و سنی محل تضارب آرای گوناگون گردیده از جمله مهم‌‎ترین واژه‌‌های قرآنی است که بر توحید ذاتی دلالت دارد، بر همین اساس، این پژوهش به بررسی آرای مفسران شیعه و سنی و روایات فریقین پیرامون صمد و اشتراکات و اختلافات این دوگروه پیرامون استنباط توحید ذاتی از واژه صمد، با روش تحلیل کیفی پرداخته و اهم نتایج تحقیق عبارت است از اینکه هم از منظر شیعه و هم اهل سنت صمد به دو معنای عمده آقایی که همه در نیازهایشان به او روی می‌آورند و بی نیازی که توخالی نیست، تفسیر شده‌است اما تبیین شیعه از عمق بسیار بالاتری برخوردار است که بر بساطت ذات الهی و نامحدود بودن آن دلالت دارد.

analysis of inherent monotheism in the term al-ṣamadof surah tawhīd from the perspective of the qur’anic exegetes of the two schools of thought

tawhīd is the most fundamental belief and basis for the teachings of islam. from the categories of tawhīd, inherent monotheism is the basis and foundation of all branches of tawhīd. surah tawhīd [qur’an 112] as a credential of god’s attributes is the most important manifestation of god’s inherent monotheism in the holy qur’an. the term al-ṣamadwhose meaning has become a source of conflict between shia and sunni qur’anic exegetes, is one of the most important terms in the qur’an that indicates inherent monotheism. based on this, this research using the method of qualitative analysis examines the opinions of shia and sunni qur’anic exegetes and the narratives of the two schools of thought about the term &ṣamad&and the similarities and differences between these two groups regarding the inference of inherent monotheism from the term &ṣamad&. the most important findings of the research are that, from both the shia and sunni perspectives, the term ṣamadhas been interpreted in two main meanings: someone whom everyone turns to in their needs and emptiness. however, the shia explanation has a much higher depth, which indicates the simplicity of the divine essence and its unlimited nature.