مدل معادلات ساختاری رابطه ویژگی های زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی سکونتگاه های روستایی با ناپایداری جمعیتی آن ها (نمونه موردی: سکونتگاه های روستایی شهرستان فردوس)

پایداری جمعیتی و استمرار سکونت در روستاها تابعی از وضعیت مهاجرتی آن ها است. ویژگی ها و شرایط زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی هر نظام فضایی روستایی در ناپایداری جمعیتی آن موثّر است ولی تاثیر این شرایط در سکونتگاه های روستایی مختلف شدت و ضعف متفاوتی دارد. این تحقیق به بررسی رابطه ویژگی ها و شرایط زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی روستاهای دارای سکنه شهرستان فردوس با ناپایداری جمعیتی آن ها با استفاده از مدل معادلات ساختاری پرداخته است. جهت بررسی کیفیت مدل از معیارr2، معیارq2 ،آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی همگرا استفاده شده است. مقدارr2 مدل، 0.35 و بیشتر از 0.33 و مقادیرq2 متغیر ناپایداری برابر با 0.297 و نشانگر قابلیت متوسط پیش بینی مدل است. مقدار آلفای کرونباخ برای هر سه متغیر اجتماعی، اقتصادی و زیست ‌محیطی و نیز مقادیر پایایی ترکیبی هر سه متغیر بالاتر از0.7 و نشانگر پایایی مناسب و مورد پذیرش بودن اعتبار ترکیبی سازه ها است. مقدار ave برای هر سه متغیر بیشتر از0.4 و نشان دهنده همگرای مناسب مدل است. نتایج تحقیق نشان داد؛ مقدار آماره t اثر ویژگی‌های طبیعی بر ناپایداری برابر با 5.01 بر ویژگی‌های اجتماعی برابر با 3.03 و بر ویژگی های اقتصادی برابر 2.36 و بیشتر از رقم 1.96 و سطح معناداری آزمون از سطح خطای 0.05 کمتر است که نشانگر ارتباط ویژگی های زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی مورد استفاده در این مدل با ناپایداری جمعیتی روستاها می باشد. نتایج تحقیق نشانگر آن است که با کاهش منابع آب، افزایش ارتفاع، کاهش میزان سواد، افزایش افراد بالاتر از 65 سال، کاهش تعداد امکانات خدماتی، کاهش نسبت شاغلان صنایع دستی و شاغلان بخش صنعت و خدمات و افزایش مالکان غایب از روستا، ناپایداری جمعیتی روستاها افزایش یافته است.

structural equation modeling of the relationship betweenenvironmental, social and economic characteristics of ruralsettlements and their population unsustainability(case study: rural settlements in ferdows township)

population sustainability and the continuity of residence in villages are dependent on their migration status. the environmental, social, and economic characteristics and conditions of each rural spatial system significantly influence its population unsustainability; however, the impact of these conditions varies in intensity across different rural settlements. this study investigates the relationship between the environmental, social, and economic characteristics and conditions of inhabited villages in ferdows township and their population unsustainability using structural equation modeling. toassess the quality of the model, the r² criterion, q² criterion, cronbach's alpha, composite reliability, and convergent validity were applied. the r² value of the model is 0.35, which exceeds 0.33, and the q² value for the unsustainability variable is 0.297, indicating moderate predictive capability of the model. the cronbach's alpha value for all three variables of social, economic, and environmental along with the composite reliability values for these variables is above 0.7, indicating adequate reliability and acceptable construct validity. the average variance extracted (ave) for all three variables is greater than 0.4, demonstrating appropriate convergence of the model. the results of thestudy indicated that the t-statistic for the effect of natural characteristics on unsustainability is 5.01, for social characteristics is 3.03, and for economic characteristics is 2.36, all exceeding the threshold of 1.96, with a significance level below 0.05. this suggests a relationship between the environmental, social, and economic characteristics used in this model and the population unsustainability of the villages. the findings show that with a decrease in water resources, an increase in height, a declinein literacy rates, an increase in individuals over 65 years old, a reduction in the number of service facilities, a decrease in the ratio of employed in handicrafts and in the industrial and service sectors, and an increase in absentee landowners, the population unsustainability of the villages has increased.