شناسایی تغییرات بارش حوضه دریای ‌خزر و ارتباط آن با الگوهای پیوند ‌از ‌دور

بارش یکی از مهم‌ترین و متغیرترین عناصر اقلیمی است و نسبت به سایر عناصر اقلیمی دارای رفتار پیچیده‌تری است. این عنصر از تنوع زمانی و مکانی قابل‌توجهی برخوردار است. هدف از این پژوهش بررسی روند تغییرات بارش حوضه دریای‌خزر و ارتباط آن با الگوهای پیوند‌از‌دور می باشد. در این راستا از داده‌های بارش ماهانه واکاوی شده erainterim با توان تفکیک 2 * 2 طی دوره آماری 2023-1970 استفاده شده است. با توجه به غیرنرمال بودن داده‌ها از آزمون ناپارامتری من – کندال برای محاسبه روند استفاده شد. شیب بارش نیز با استفاده از آزمون شیب سن به‌دست آمد. نتایج نشان داد در ماه‌های ژانویه، فوریه، مارس، نوامبر، دسامبر و تا حدودی مه و اکتبر روند افزایشی بارش مشاهده شده است ولی در سایر ماه‌ها تنها روند کاهشی بارش رخ داده است. روند افزایشی بارش در ماه فوریه و روند کاهشی بارش در ماه‌های ژوئن و آگوست بیش از سایر ماه‌ها رخ داده است. همبستگی بارش و الگوهای پیوند‌از‌دور نشان داد از نظر زمانی در ماه‌های ژانویه، فوریه، مارس، ژوئن، آگوست، سپتامبر، اکتبر و دسامبر بین بارش و الگوهای پیوند‌از‌دور همبستگی مشاهده شده است. الگوی ea.wr بیش از سایر الگوها با بارش حوضه همبستگی نشان داده است. پس از آن الگوهای tna، amo و amos قرار دارند. به طورکلی از نظر زمانی در ماه فوریه بیشترین همبستگی بین الگوهای پیوند‌از‌دور و بارش مشاهده شده و از نظر نوع الگو، الگوی ea.wr بیشترین همبستگی را با بارش حوضه داشته است.

identification of precipitation changes in the caspian sea basin and its relationship with remote linkage patterns

precipitation is one of the most important and variable climatic elements, exhibiting more complex behavior compared to other climatic factors. this element shows significant temporal and spatial variability. the aim of this research is to examine the trend of precipitation changes in the caspian sea basin and its relationship with teleconnection patterns. in this context, monthly precipitation data from the era-interim dataset, with a resolution of 2° x 2°, covering the statistical period from 1970 to 2023, were utilized. given the non-normality of the data, the non-parametric mann-kendall test was employed to calculate the trend. the precipitation slope was also determined using the sen's slopeestimator. the results indicated an increasing trend in precipitation during the months of january, february, march, november, december, and to some extent in may and october,while a decreasing trend was observed in other months. the increasing trend in precipitation was most pronounced in february, while the decreasing trend was most significant in juneand august. the correlation between precipitation and teleconnection patterns showed that, temporally, correlations were observed in january, february, march, june, august,september, october, and december. the ea.wr pattern exhibited the highest correlation with the basin's precipitation compared to other patterns, followed by the tna, amo, andamos patterns. overall, february showed the highest correlation between teleconnection patterns and precipitation, and in terms of pattern type, the ea.wr pattern had the strongest correlation with the basin's precipitation.