بررسی روند خشک‌سالی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای(مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی)

خشک‌سالی یک پدیده آب و هواشناسی پیچیده بوده که متکی به چندین عامل محیطی است. این پدیده یک بلای طبیعی رایج بوده که بعنوان یکی از دغدغه‌های اکولوژیکی، هیدرولوژیکی، کشاورزی و اقتصادی بشر شناخته شده است. در این پژوهش به کمک داده‌های ماهواره‌ای و سامانه گوگل ارث انجین به مطالعه پدیده خشک‌سالی در استان آذربایجان غربی پرداخته شده است. در راستای تحقق این پژوهش، چهار شاخص spi، ndvi، vci و tci انتخاب و برای یک دوره 23 ساله از تصاویر ماهواره‌ای سال‌های 2000 تا 2022 استفاده گردید. در این مطالعه تعداد 526 تصویر برای شاخص‌های ndvi، vci و tci و 8081 تصویر جهت محاسبه شاخص spi استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد، در سال‌های 2000، 2008، 2015، 2017، 2021 و 2022 خشک‌سالی‌های شدید و متوسط در بیشتر پهنه استان تجربه شده و همچنین در سال‌های 2002، 2006، 2009، 2010، 2011 و 2019 در قسمت‌های مرکزی، شمالی و جنوبی استان ترسالی‌های مختلفی وجود داشته است. همچنین شرایط نرمال نیز در سال‌های 2001، 2004، 2005، 2007، 2012 تا 2014 و 2016 در تمامی مناطق استان وجود داشته است. در مقایسه بین نتایج شاخص‌ها می‌توان بیان نمود که در پهنه استان آذربایجان غربی شاخص vci و spi حساس‌ترین شاخص برای شناسایی خشک‌سالی بوده که قادرند انواع خشک‌سالی‌ها را به خوبی شناسایی کنند. همچنین شاخص ndvi با توجه به حساسیت نسبتاً خوبی که برای شناسایی خشک‌سالی دارد، قادر است کاهش پوشش گیاهی در سال‌های خشک‌سالی را نشان دهد. در مجموع نتایج این پژوهش نشان داد که استان آذربایجان غربی در معرض خطر خشک‌سالی است.

investigation of drought trend using satellite imagery(case study: west azerbaijan province)

drought is a complex meteorological phenomenon that depends on several environmental factors. this phenomenon is a common natural disaster that is recognized as one of theecological, hydrological, agricultural, and economic concerns of humanity. in this study, satellite data and google earth engine were used to investigate the drought phenomenon in west azerbaijan province. in order to achieve this research goal, four indices, namely spi, ndvi, vci, and tci, were selected and utilized for a 23-year period from satellite images of the years 2000 to 2022. in this study, 526 images were used for the ndvi, vci, and tci indices, and 8081 images were used to calculate the spi index. the research results showed that severe and moderate droughts were experienced in most parts of the province in theyears 2000, 2008, 2015, 2017, 2021, and 2022. additionally, various levels of drought existed in the central, northern, and southern parts of the province in the years 2002, 2006,and 2019. moreover, normal conditions were observed in all areas of ,2011 ,2010 ,2009 the province in the years 2001, 2004, 2005, 2007, and from 2012 to 2014 and 2016.comparing the results of the indices, it can be stated that the vci and spi indices were the most sensitive indices for drought identification in the west azerbaijan province, as they were able to effectively identify different types of droughts. furthermore, the ndvi index,due to its relatively good sensitivity for drought identification, can indicate a decrease in vegetation cover during drought years. overall, the results of this study demonstrated that west azerbaijan province is at risk of drought.