جرم‌شناسی فرهنگی فرزندکُشی از دیدگاه فقه مذاهب خمسه و حقوق کیفری ایران

جرم‌شناسی فرهنگی فرزندکشی در فقه اسلامی و حقوق کیفری ایران به بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و مذهبی موثر بر این پدیده می‌پردازد. در نظام حقوقی ایران، بر اساس فقه امامیه، پدر در صورت ارتکاب قتل فرزند از مجازات قصاص معاف است، درحالی‌که مادر مشمول این معافیت نمی‌شود. این تفاوت در مجازات، ریشه در آموزه‌های فقهی دارد که نقش پدر را در تربیت و سرپرستی فرزند برجسته می‌دانند. از منظر جرم‌شناسی فرهنگی، فرزندکشی تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله فشارهای اقتصادی، اختلافات خانوادگی، باورهای سنتی و ضعف قوانین حمایتی قرار دارد. برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که افزایش آمار فرزندکشی در ایران و سایر کشورهای اسلامی که از این سیاست جنایی پیروی می‌کنند، بیانگر ضرورت بازنگری در قوانین کیفری مرتبط با این جرم است. این مقاله با رویکردی تطبیقی میان فقه مذاهب خمسه و حقوق کیفری ایران، به بررسی دیدگاه‌های فقها و حقوقدانان پرداخته و پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین و کاهش این جرم ارائه می‌دهد.

cultural criminology of filicide from the perspective of the jurisprudence of the five islamic schools and iran’s criminal law

cultural criminology of filicide in islamic jurisprudence and iran’s criminal law examines the social, cultural, and religious factors influencing this phenomenon. in iran’s legal system, based on imami jurisprudence, a father who kills his child is exempt from qisas (retaliatory punishment) , whereas a mother does not receive this exemption. this disparity in punishment is rooted in jurisprudential teachings that emphasize the father’s role in child-rearing and guardianship. from a cultural criminology perspective, filicide is influenced by various factors, including economic pressures, family conflicts, traditional beliefs, and inadequate protective laws. some studies indicate that the rising rates of filicide in iran and other islamic countries adhering to this criminal policy highlight the need for revising relevant criminal laws. this article, adopting a comparative approach between the jurisprudence of the five islamic schools and iran’s criminal law, analyzes the perspectives of jurists and legal scholars and offers suggestions for legal reform and reducing this crime.