تکلیف به یاری‌‏رسانی به اشخاص آسیب‌دیده و محروم در فقه اسلامی و حقوق کامن‌لا

روزانه حوادث‌ طبیعی چون سیل و زلزله و انسانی چون تصادف‌‌های وسایل نقلیه و اثرات ناگوار و ناگهانی بیماری‏‌های مختلف، رخ می‌دهد. دولت‌ها برای مقابله با آثار سوء اتفاق‌ها و بیماری‌ها تدابیر بسیاری اندیشیده‌اند؛ اما مسئله این است که همیشه نهادهای امدادرسانی و درمانی، نمی‌توانند به‌موقع، به مصدومان سوانح و یا بیماران یاری‌ رسانند و حتی در مواردی تعداد امدادگران و کادر پزشکی کفاف رسیدگی را نمی‌دهد. در چنین شرایطی توجه به صحنه سانحه و بروز اثرات بیماری، خالی از فایده نیست، چرا‌که به‌طور مثال در صحنه‌ی تصادف‌ها، علاوه بر افرادی که مصدوم شده‌اند، افراد دیگری پیدا می‌شوند که در تصادف نبوده‌اند و یا اگر بوده‌اند، جان سالم به دربرده‌اند و قادرند به‌سرعت درصحنه سوانح به یاری هم‌نوعان مصدوم بشتابند. این یاری‌رسانی زودهنگام در بسیاری موارد موجب نجات جان افراد می‌شود، درحالی‌که اگر یاری‏‌رسان بالقوه، وقت را در انتظار رسیدن نیروهای پزشکی و امدادرسانی تلف می‌کرد، به‌هیچ‌وجه آن فرد جان سالم به درنمی‌برد. سیاست اتخاذی نظام حقوقی کامن‌لا درزمینه‌ی یاری‌رسانی، در قالب نهادی تحت عنوان یاری‌رسان نوع‌دوست قرار گرفته است و شباهت انکارناپذیری با سیاست اتخاذی فقه اسلامی در این خصوص دارد، آنجا که در فقه اسلامی دستاویز حمایت از چنین افراد هم‌نوع‌دوستی، قاعده‌ی احسان است که اتفاقاً همانند قاعده‌ی کامن‌لایی یاری‌رسان نوع‌دوست، در جهت حمایت این افراد و نه اجبار، مورداستفاده قرار می‌گیرد.

obligation to assist injured and deprived individuals in islamic jurisprudence and common law

natural disasters such as floods and earthquakes, along with human-made incidents like vehicle accidents and the sudden adverse effects of various illnesses, occur daily. governments have formulated numerous measures to address the negative impacts of such events and diseases; however, the challenge remains that humanitarian and medical organizations cannot always provide timely assistance to victims of disasters or patients. in some cases, the number of rescuers and medical personnel is insufficient to handle the situation. in such circumstances, paying attention to the scene of the accident and the emergence of illness effects is not without benefit. for example, at accident scenes, in addition to those who are injured, there may be others who were not involved in the accident or who, if they were, have emerged unharmed and are capable of quickly assisting their injured fellow humans. this early assistance often saves lives; whereas, if the potential helper were to waste time waiting for medical teams and rescue services, the injured individual might not survive. the legal framework of common law concerning assistance is encapsulated in an institution known as “the good samaritan, ” which bears undeniable similarities to the approach taken in islamic jurisprudence regarding this matter. in islamic jurisprudence, the basis for supporting such individuals is the principle of “ehsan” (benevolence), which, similar to the common law principle of the good samaritan, is applied in the interest of supporting these individuals rather than through coercion.