عدالت به‌مثابه محور اصلی گزینش سیاسی در نظام حقوقی اسلام

هدف پژوهش حاضر تحلیل فلسفه حقوق گزینش سیاسی در اسلام با تاکید بر عدالت به‌عنوان دالّ مرکزی است. در این راستا، تلاش شده با خوانشی از اندیشه اسلامی، نگرش حقوقی به گزینش سیاسی را به یک فرآیند اداری فرونکاهد، بلکه مفهوم «گزینش سیاسی» به عنوان موضوعی اخلاقی و دینی، که تحت تاثیر اصول عدالت و رعایت حقوق افراد جامعه است، مورد کاوش قرار گیرد. گزینش، رویدادی است که روند هنجارمندی آن براساس مولفه‌های نظام حقوقی تعریف می‌شود و در اندیشه اسلامی، طنین آن در چهار محور اصلی شایسته‌سالاری، عدالت اجتماعی، حفظ حقوق عمومی و نفی اصل تبعیض منفی، پدیدار می‌شود. مساله اصلی پژوهش حاضر معطوف بر تاثیر عدالت بر مشروعیت و کارآمدی حاکمیت در نظام اسلامی است. فرآورده این پژوهش که مبتنی بر تحلیل تطبیقی است و در آن، اصول عدالت در گزینش سیاسی در اندیشه اسلامی با نظریه‌های مدرن حقوق عمومی و فلسفه سیاسی مقایسه شده و مفاهیم عدالت و گزینش سیاسی در قرآن، سنّت پیامبر اسلام(ص)، و سیره معصومان(ع)، به‌ویژه امام علی(ع)، مورد بررسی قرار گرفته‌اند، نشان می‌دهد که عدالت در اندیشه اسلامی تنها به جنبه توزیع منصفانه فرصت‌ها و منابع محدود نمی‌شود و از این جهت، فقط دارای ماهیت توزیعی نیست، بلکه شمول آن، تامین حقوق فردی و اجتماعی شهروندان، و برقراری نظم عادلانه در جامعه را نیز دربرمی‌گیرد. عدالت در نگرش اسلامی، صرفاً به معنای انتخاب افراد با صلاحیت‌های اخلاقی و علمی نیست، بلکه به‌طور مستقیم با تحقق کارآمدی حکومت پیوند دارد. در نهایت دست آورد این پژوهش، امکان ارائه مدل‌های اجرایی و نظام‌مند برای تحقق عدالت در فرآیندهای سیاسی در دیگر کشورهای اسلامی را رقم می‌زند.

justice as the main axis of political selection inlaw of islam

the aim of the current research is to analyze the philosophy of political law selection in islam, emphasizing justice as the central signifier. in this regard, an attempt has been made, through a reading of islamic thought, not to reduce the legal approach to political selection to an administrative process, but rather to explore the concept of &political selection& as an ethical and religious issue influenced by the principles of justice and the observance of the rights of individuals in society. selection is an event whose normative process is defined based on the components of the legal system, and in islamic thought, its resonance appears in four main axes: meritocracy, social justice, preservation of public rights, and negation of the principle of negative discrimination. the main issue of the present research focuses on the impact of justice on the legitimacy and efficiency of governance in the islamic system. the product of this research, which is based on comparative analysis and in which the principles of justice in political selection in islamic thought are compared with modern theories of public law and political philosophy, and the concepts of justice and political selection in the quran, the tradition of the prophet of islam (pbuh), and the conduct of the infallible imams (as), especially imam ali (as), are examined, shows that justice in islamic thought is not limited to the fair distribution of opportunities and limited resources, and in this respect, not only does it have a distributive nature, but its scope also includes ensuring the individual and social rights of citizens and establishing a just order in society. justice in the islamic view is not merely about selecting individuals with moral and scientific qualifications, but it is directly linked to the realization of efficient governance. ultimately, the achievement of this research creates the possibility of presenting executive and systematic models for the realization of justice in political processes in other islamic countries.