قانون هوش‌مصنوعی اتحادیه اروپا به‌مثابه نخستین سند جهانی در زمینه حکمرانی بر جهان آنلاین

هوش ‌مصنوعی یکی از برجسته‌ترین فناوری‌های نوظهور عصر حاضر، دارای پتانسیل قابل‌توجهی جهت تغییر و تحول ابعاد مختلف زندگی بشری است. این فناوری نوین، در حالی که فرصت‌های جدیدی را در زمینه‌های مختلف همچون مراقبت‌های بهداشتی، حمل و نقل، آموزش و... ارائه می‌دهد، ابر چالش‌های جدیدی را نیز در قبال حقوق بشر ایجاد می‌کند. اتحادیه اروپا، در راستای پیشگامی در تنظیم هوش مصنوعی، در سال 2021 نخستین پیش‌نویس قانون هوش مصنوعی را تدوین نمود. هدف از تدوین این قانون، ایجاد چارچوبی جهت توسعه و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در حوزه اتحادیه اروپا بوده است. پس از حدود دو سال مذاکره، در دسامبر 2023 مذاکره کنندگان در پارلمان اروپا و شورای اروپا به توافق موقت در مورد قانون هوش‌مصنوعی دست یافتند و در نهایت فوریه 2024، کمیته نمایندگان دائم به تایید توافق سیاسی حاصل شده در سال 2023 رای داد. باوجود این، منتقدان زیادی معتقدند که قانون هوش‌مصنوعی اتحادیه اروپا در حمایت از حقوق بشر ناکام مانده و اصول اولیه حقوق بشر را در نظر نگرفته است. حال پرسش این است که آیا قانون هوش‌مصنوعی اتحادیه اروپا می‌تواند گامی مثبت در جهت قاعده‌مند ساختن استفاده از هوش مصنوعی و استفاده مسئولانه از این فناوری نوین محسوب گردد؟ پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر نوع پژوهش، توصیفی- تحلیلی است. در مجموع می‌توان گفت که قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا گامی مثبت در جهت قاعده‌مند ساختن استفاده از هوش‌مصنوعی و استفاده مسئولانه از این فناوری نوین است. با این حال، برای اطمینان از اینکه این قانون به‌طور کامل از حقوق بشر محافظت می‌کند، می‌بایست اصلاحاتی در آن انجام شود. با اقداماتی همچون، محدود نمودن دامنه معافیت امنیت ملی، افزایش تعهدات شفاف‌ساز برای مقامات مجری قانون و نهادهای مهاجرتی و شفاف‌‌تر کردن فهرست سامانه‌های پرخطر، قانون هوش‌مصنوعی اتحادیه اروپا می‌تواند به ابزاری قدرتمند جهت محافظت از حقوق بشر در عصر هوش‌مصنوعی تبدیل گردد.

the european union’s artificial intelligence act asthe first global document in the field of governingthe online world

artificial intelligence, one of the most prominent emerging technologies of nowadays, has significant potential to change and transform various dimensions of human life. while such novel technology offers new opportunities in various fields such as healthcare, transportation, education, etc., it also creates new major challenges for human rights. in its pioneering role in regulating artificial intelligence, the european union drafted the first vivid proposal for an artificial intelligence act in 2021. the aim of drafting it was to create a legal framework for the responsible development and use of artificial intelligence within the european union. after about two years of negotiations, in december 2023, negotiators in the european parliament and the council of europe finally reached a provisional agreement on the artificial intelligence act, and at most, in february 2024, the permanent representatives committee voted to approve the political agreement reached in 2023. despite, many critics believe that the european union’s artificial intelligence act has failed to protect human rights and has not considered fundamental human rights principles. the question stricken to the mind now is whether or not the european union’s artificial intelligence act can be considered as a positive step towards regulating the well-use of artificial intelligence and the responsible use of this novel technology. the present research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in research type. overall, it can be depicted that the european union’s artificial intelligence act is a positive step towards regulating the use of artificial intelligence and the responsible hiring of the novel technology aforementioned. however, to ensure that law fully protects human rights, amendments must be made to it. regarding measures such as limiting the scope of the national security exemption, increasing transparency obligations for law enforcement and immigration authorities, and making the list of high-risk systems more transparent, the european union’s artificial intelligence act can become a truly powerful tool for protecting human rights in the age of artificial intelligence.