شناسایی و اولویت بندی مدل‌های ذهنی دینی موثر بر مدل کسب و کار

هدف: هدف اصلی این پژوهش شناسایی و اولویت‌بندی مدل‌های ذهنی دینی است که بر مدل‌های کسب‌وکار در میان کارآفرینان مسلمان ایرانی تاثیر می‌گذارند. روش‌شناسی: این پژوهش از روش تحقیق آمیخته استفاده کرده است که شامل جمع‌آوری داده‌های کیفی و کمی می‌باشد. داده‌ها از طریق مصاحبه و پرسشنامه جمع‌آوری شده‌اند. نمونه آماری برای مصاحبه شامل 13 نفر از کارآفرینان شهر مشهد و نمونه پرسشنامه شامل 21 نفر از اساتید رشته‌های مدیریت موسسه آموزش عالی ادیب مازندران بوده است. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل و میک‌مک تحلیل و برای شناسایی و اولویت‌بندی ابعاد کلیدی مدل‌های ذهنی دینی که بر کسب‌وکار تاثیر می‌گذارند، مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: پژوهش هشت بعد کلیدی مدل‌های کسب‌وکار مبتنی بر باورهای دینی را شناسایی کرد: اخلاق کسب‌وکار، اهمیت به ذینفعان، بستر فرهنگی، بستر نهادی، خانواده‌محوری، مشتری‌مداری، معنای الهی کسب‌وکار، و مهارت‌های کسب‌وکار. در میان این ابعاد، اخلاق کسب‌وکار، خانواده‌محوری، و معنای الهی کسب‌وکار بالاترین اولویت‌ها را داشتند. این ابعاد نشان‌دهنده تلفیق عمیق ارزش‌های دینی در کسب‌وکارها است که بر رفتارهای اخلاقی، اهمیت خانواده، و معنای معنوی فعالیت‌های اقتصادی تاکید دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نقش حیاتی باورهای دینی در شکل‌دهی به مدل‌های کسب‌وکار کارآفرینان مسلمان ایرانی را برجسته می‌کند. اخلاق کسب‌وکار، خانواده‌محوری، و معنای الهی کسب‌وکار به عنوان مهم‌ترین ابعاد شناسایی شدند که نشان‌دهنده اهمیت هماهنگی فعالیت‌های کسب‌وکار با ارزش‌های اسلامی است.

identification and prioritization of religious mental models influencing the business model

objective: the primary objective of this study is to identify and prioritize the religious mental models that influence business models among iranian muslim entrepreneurs. methodology: the study employs a mixed-method research approach, combining qualitative and quantitative data collection methods. data were gathered through interviews and questionnaires. the interview sample consisted of 13 entrepreneurs from the city of mashhad, while the questionnaire sample included 21 faculty members from management disciplines at adib mazandaran institute of higher education. the collected data were analyzed using excel and micmac software to identify and prioritize the key dimensions of religious mental models that influence business practices. findings: the study identified eight key dimensions of business models influenced by religious beliefs: business ethics, stakeholder importance, cultural context, institutional context, family-centeredness, customer orientation, the divine meaning of business, and business skills. among these, business ethics, family-centeredness, and the divine meaning of business were found to have the highest priority. these dimensions reflect the deep integration of religious values into business practices, with a strong emphasis on ethical conduct, the centrality of family, and the spiritual significance of business activities. conclusion: the findings underscore the critical role that religious beliefs play in shaping the business models of iranian muslim entrepreneurs. business ethics, family-centeredness, and the divine meaning of business emerge as the most influential dimensions, highlighting the importance of aligning business practices with islamic values.