تحلیل واکنش ضربه اثرات بلند مدت شاخص‌های اقتصاد دانش بنیان بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب حوزه خلیج فارس

هدف: هدف این مطالعه، تحلیل واکنش ضربه‌ای اثرات بلندمدت شاخص‌های اقتصاد دانش‌بنیان بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب حوزه خلیج فارس طی دوره زمانی 2010 تا 2022 می‌باشد. روش‌شناسی: برای بررسی این هدف، از الگوی خودرگرسیون برداری پانلی (pvar) و تکنیک تابع واکنش ضربه (irf) استفاده شد. شاخص‌های مورد بررسی شامل کیفیت نهادی، میزان نوآوری (تحقیق و توسعه)، سرمایه انسانی و نیروی کار فعال، و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات (ict) و میزان استفاده از اینترنت بودند. داده‌ها از بانک جهانی استخراج شده و وقفه بهینه برای مدل تعیین گردید. یافته‌ها: نتایج تحلیل نشان داد که کیفیت نهادی به‌عنوان رکن مشوق‌های اقتصادی، نوآوری به‌عنوان رکن نظام فناوری، سرمایه انسانی و نیروی کار فعال به‌عنوان رکن آموزش و مهارت انسانی، و زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و میزان استفاده از اینترنت به‌عنوان رکن اطلاعات و ارتباطات، در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تاثیر مثبت و معناداری بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب حوزه خلیج فارس دارند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که تقویت ارکان اقتصاد دانش‌بنیان می‌تواند محرکی پایدار برای رشد اقتصادی منطقه باشد. توصیه می‌شود دولت‌ها با اصلاح ساختار نهادی، توسعه سرمایه انسانی و زیرساخت‌های دیجیتال، و همچنین حمایت از نوآوری و مالکیت فکری، بستر مناسبی برای ارتقای شاخص‌های اقتصاد دانش‌بنیان فراهم آورند.

impulse response function analysis of the long-term effects of knowledge-based economy indicators on the economic growth of selected persian gulf countries

objective: this study aims to analyze the impulse response of the long-run effects of knowledge-based economy indicators on the economic growth of selected persian gulf countries during the period 2010 to 2022. methods and materials: the study employed a panel vector autoregression (pvar) model along with the impulse response function (irf) technique. variables included institutional quality, innovation (r d), human capital and active labor force, ict infrastructure, and personal internet usage. data were sourced from the world bank, and optimal lag lengths were determined prior to analysis. findings: results revealed that institutional quality, innovation, human capital and labor force, ict, and internet usage—each representing one of the four key pillars of the knowledge-based economy—have statistically significant and positive effects on economic growth in both the short, medium, and long run across the selected persian gulf countries. conclusion: the findings affirm the strategic importance of knowledge-based economy components in fostering sustainable economic growth in the region. policymakers are advised to strengthen institutional frameworks, enhance digital infrastructure, invest in human capital, and support innovation systems and intellectual property protection to fully leverage the growth potential of knowledge-based development.