پدیدارگرایی ادراک حسی در اندیشه‌ی عطار نیشابوری

ادراک حسی، معرفتی درباره ی جهان خارج از ذهن است که از طریق حواس انسان حاصل می‌شود. یکی از رویکردهای ادراک حسی، پدیدارگرایی است که قائل به وجود به اشیاء مستقل از ذهن نیست بلکه عین را پدیداری از ذهن می‌داند و واقعی بودن اشیای فیزیکی را انکار می‌کند. هرچند موضوع ادراک حسی از موضوعات اصلی فلسفه است اما با نگاهی به آثار عرفانی مشاهده می‌شود که بحث از ادراک و رابطه‌ی میان عین و ذهن از موضوعات آثار عرفانی است و بسیاری از عرفا از جمله عطار نیشابوری به تفصیل به این موضوع پرداخته‌اند. عطار نیشابوری در منظومه‌های خود به بیان‌ مراحل شناخت و ادراک پرداخته است. او جهان را هیچ و ناچیز می‌داند و پیوسته بر موضوع نفی جهان و عدم بودن آن تاکید می کند. هدف این پژوهش آن است که نشان دهد هیچ انگاشتن جهان در اندیشه‌ی عطار موضوعی دینی و اخلاقی نیست که از آن نفی دنیا در مقابل آخرت نتیجه‌ گردد؛ بلکه ناچیز بودن جهان موضوعی معرفت‌شناختی و فلسفی است که جهان را صورت و پدیداری از ذهن می‌داند. در واقع رویکرد عطار به ادراک حسی، رویکردی پدیدارگرایانه است که عین را قائم به ذهن می‌داند. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی ادراک حسی از منظر عطار نیشابوری پرداخته می‌شود.

phenomenology of sensory perception in the thought of attar neyshaburi

sensory perception is knowledge about the world outside the mind obtained through the human senses. one of the approaches to sensory perception is phenomenalism, which does not believe in the existence of objects independent of the mind but considers it a phenomenon of the mind and denies the reality of physical objects. although the subject of sensory perception is one of the main topics of philosophy and epistemology, looking at mystical works, it can be seen that the discussion of perception and the relationship between the object and the mind is one of the topics of mystical works, and many mystics, including attar neyshaburi, have addressed this issue in detail. attar neyshaburi has expressed the stages of cognition and perception in his poetic works; he considers the world to be nothing and non-existence and constantly emphasizes the issue of negating the world and its non-existence. the purpose of this research is to show that considering the world as nothing in attar's thought is not a religious or ethical issue that negates this world in comparison to the hereafter; rather, the insignificance of the world is an epistemological and philosophical issue that considers the world to be a form and phenomenon of the mind. in fact, attar’s approach to sensory perception is phenomenalist, which considers the object to be dependent on the mind. in this article, using a descriptive-analytical method, the sensory perception of attar neyshaburi is examined.