بازخوانی حکایت نخجیران و شیر مثنوی معنوی بر اساس نظریه ی افشانش ژاک دریدا

نظریه ی افشانش ژاک دریدا، یکی از مفاهیم کلیدی و مهم در فلسفه و ادبیات است که به تحلیل زبان و انتقال معنا در متون ادبی می پردازد. بر اساس این نظریه، معنا و واقعیت از طریق زبان و متون به وجود می آیند و هر متن و گفتار، دارای بعُدها و افشانش های مختلفی است که بر اساس شرایط تاریخی، فرهنگی و اجتماعی متغیرّ میشوند.در این نظریه، افشانش به معنای تاثیر یا تاثیر زبان بر معنا و هویت متن است و نشان دهنده ی این است که زبان و متن هرگز نمی توانند به طور مطلق و شفاف معنا را منتقل کنند و همواره معنا به وسیله ی زبان و متن افشانده و تاثیرگذار میشود. افشانش در واقع این تاثیرات و نقش های مختلف زبانی و فرهنگی است که در بخش های متن ادبی حضور دارند. نگارندگان در این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی و نیز با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای، حکایت نخجیران و شیر را از دفتر اول مثنوی معنوی، بر اساس الگوی تغییرمعنای ژاک دریدا مورد تحلیل و بازخوانی قرار داده اند. نتایج پژوهش نشان میدهد که حکایت نخجیران و شیر از بیست و هفت بخش تشکیل شده است، که چهار بخش آن به عنوان یک بحث درونی در نظر گرفته شده و دارای رویکردی روایی، تفسیری و تمثیلی است و در حوزه ی تغییر معنا قرار میگیرد؛ زیرا یک حکایت دیگر را مطرح میکند و از ساختار روایی حاکم بر حکایت جدا میشود. علاوه بر این، در بیست و سه بخشی که مولانا دربارهی ماجرای نخجیران و شیر سخن میگوید، تنها چند بیت نخست به روایت اختصاص دارد و سایر بیت ها شامل شرح، تفسیر و تاویلات مولانا است و تغییرات معنایی را نشان می دهد.

rereading the story of hunting and lion masnavi ma'navi based on jacques derrida's dissemination theory

jacques derrida's dissemination theory is one of the key and important concepts in philosophy and literature, which deals with the analysis of language and the transmission of meaning in literary texts. according to this theory, meaning and reality are created through language and texts, and each text and speech has different dimensions and exposures that change based on historical, cultural, and social conditions. in this theory, dissemination means the effect or impact of language on the meaning and identity of the text, and it shows that language and text can never convey the meaning absolutely and transparently, and meaning is always exposed and influenced by language and text. dissemination actually consists of these different linguistic and cultural influences and roles that are present in parts of the literary text. in this research, the authors analyzed and reread the story of hunting and lion from the first book of masnavi ma'navi, based on jacques derrida's model of change of meaning, using the descriptive-analytical method and relying on library studies. the results show that the story of hunting and lion consists of twenty-seven parts, four of which are considered as an internal discussion and have a narrative, interpretive, and allegorical approach and are in the domain of changing meaning because they bring up another story and are separated from the narrative structure governing the story. in addition, in the twenty-three parts in which rumi talks about the story of hunting and lion, only the first few verses are dedicated to the narration, and the other verses include rumi's description and interpretations and show changes in meaning.