آینده‌پژوهی اثر انصاف و پیچیدگی مالیاتی بر رفاه اقتصادی استان‌های ایران

‌امروزه مالیات یکی از منابع مهم درآمدی دولت‌ها محسوب می‌شود. در کشورهای درحال‌توسعه ازجمله ایران به دلیل وابسته بودن دولت به درآمدهای نفتی، درآمدهای مالیاتی سهم کمی در تامین منابع درآمدی دارد. یکی از موانع مهم سر راه دولت‌ها فرار مالیاتی است که تحت تاثیر عوامل مختلف ازجمله پیچیدگی و انصاف مالیاتی و تورم است. تحقیق حاضر به بررسی آینده‌پژوهی تاثیر انصاف و پیچیدگی مالیاتی بر رفاه اقتصادی در استان‌های ایران طی سال‌های 1390 الی 1399 با استفاده از روش حداقل مربعات کاملاً اصلاح‌شده انجام‌شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد انصاف مالیاتی تاثیر معنی‌دار و مثبت بر رفاه اقتصادی استان‌های ایران دارد. به‌نحوی‌که با یک درصد افزایش در انصاف مالیاتی 0.026 درصد رفاه اقتصادی در آینده افزایش خواهد یافت؛ اما پیچیدگی مالیاتی با رفاه اقتصادی در استان‌های ایران رابطه منفی و معنی‌دار دارد. به‌نحوی‌که با یک درصد افزایش پیچیدگی مالیاتی 0.024- درصد رفاه اقتصادی در آینده کاهش خواهد یافت. همچنین نتایج نشان می‌دهد تورم رابطه منفی و اندازه دولت و تولید سرانه رابطه مثبت و معنی‌دار بر رفاه اقتصادی استان‌های ایران در آینده دارند. با توجه به نتایج تحقیق برای بهبود وضعیت رفاهی استان‌های ایران در آینده پیشنهاد می‌شود دولت سیاست‌های نظیر ساده‌سازی قوانین مالیاتی، کاهش هزینه جمع‌آوری مالیاتی، ایجاد نظام مالیاتی جامع و اصلاح نظام مالیاتی را در دستور کار قرار دهد.

a future-oriented analysis of the impact of tax fairness and complexity on the economic welfare of iran’s provinces

today, taxation is regarded as one of the vital sources of government revenue. in developing countries, including iran, the government’s dependence on oil revenues means that tax income constitutes only a minor portion of total revenue. a significant obstacle for governments is tax evasion, which is influenced by various factors such as tax complexity, perceived fairness, and inflation. this research investigates the foresight of tax fairness and complexity on economic welfare in iran’s provinces from 2011 to 2020, employing a fully modified least squares method. the findings reveal that tax fairness has a significant and positive impact on the economic welfare of iran’s provinces. specifically, a one percent increase in tax fairness correlates with a 0.026 percent rise in economic welfare. conversely, tax complexity exhibits a negative and significant relationship with economic welfare; a one percent increase in tax complexity leads to a 0.024 percent decline in economic welfare. furthermore, the results indicate that inflation has a negative relationship with economic welfare, while government size and per capita production show a positive and significant relationship with the economic welfare of iran’s provinces. based on these findings, it is advised that the government adopt policies such as simplifying tax laws, lowering tax collection costs, establishing a comprehensive tax system, and reforming the tax framework to enhance the welfare status of iran’s provinces in the future.