آینده‌پژوهی شاخص‌های اقتصادی-اجتماعی موثر بر تاب‌آوری منطقه 6 کلان‌شهر شیراز در مواجهه با پدیده سیل

مخاطرات طبیعی مانند سیلاب‌ها همواره جوامع را تهدید کرده‌اند، اما در سال‌های اخیر آسیب‌پذیری جوامع افزایش‌یافته است. سیلاب به‌عنوان یکی از شایع‌ترین و مخرب‌ترین بلایای طبیعی، مسئول 30 درصد مرگ‌ومیرها و 33 درصد خسارات اقتصادی جهانی است و به بخش‌هایی مانند کشاورزی، جاده‌ها و مساکن آسیب می‌زند. تاب‌آوری شهری، به توانایی شهرها برای مقابله با ریسک‌ها و بازگشت به وضعیت اولیه پس از وقوع بلایا اشاره دارد و تحت تاثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی است. این پژوهش با هدف بررسی شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی موثر بر تاب‌آوری منطقه شش شهر شیراز در برابر سیلاب انجام‌شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و کاربردی بوده و جامعه آماری آن شامل کارشناسان آشنا با شاخص‌های شهرسازی است. به دلیل تخصصی بودن موضوع، نمونه‌گیری به روش گلوله برفی انجام شد و داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری گردید. ابزار اصلی، پرسش‌نامه‌ای مبتنی بر مطالعات پیشین و چارچوب نظری تحقیق بود که روایی آن با نظرات 30 کارشناس شهری تایید شد و پایایی نیز با توزیع 30 پرسش‌نامه ارزیابی گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی صورت گرفت. نتایج نشان می‌دهد تاب‌آوری اجتماعی و اقتصادی منطقه شش شهر شیراز در برابر سیلاب در سطحی متوسط و کمی بالاتر از متوسط است. شاخص‌هایی مانند آگاهی از مخاطرات و دسترسی به خدمات اضطراری در سطح متوسط قرار دارند، اما حمایت و اعتماد عمومی وضعیت مطلوب‌تری دارد. در بخش اقتصادی، همه شاخص‌ها به‌جز وجود بیمه، وضعیت متوسطی دارند و عامل اقتصادی بیشترین تاثیر را در تاب‌آوری شهر دارد. همچنین، دسترسی به زیرساخت‌های ارتباطی و خدمات اضطراری نقش مهمی در بهبود تاب‌آوری شهری ایفا می‌کنند.

future study of socio-economic indicators affecting the resilience of region 6 of shiraz metropolis in the face of flooding

natural hazards such as floods have always posed a threat to communities. however, in recent years, community vulnerability has increased. floods, as one of the most common and destructive natural disasters, account for 30% of global fatalities and 33% of global economic losses, causing damage to sectors such as agriculture, roads, and housing. urban resilience refers to the ability of cities to cope with risks and return to their original state after disasters, influenced by economic, social, and managerial factors. this study aims to examine the economic and social indicators influencing the flood resilience of shiraz city. the research employs a descriptive-analytical and applied method, with the statistical population consisting of experts familiar with urban planning indicators. due to the specialized nature of the topic, a snowball sampling method was used, and data were collected through library sources and field studies. the primary research tool was a questionnaire based on previous studies and the theoretical framework, validated by the opinions of 30 urban experts, while its reliability was assessed by distributing 30 questionnaires. data analysis was conducted using descriptive and inferential statistics. the results indicate that the social and economic resilience of shiraz city against floods is at a moderate to slightly above moderate level. indicators such as risk awareness and access to emergency services are at an average level, while public support and trust show a more favorable status. in the economic dimension, all indicators except for the presence of insurance are at a moderate level, with economic factors having the greatest influence on the city’s resilience. additionally, access to communication infrastructure and emergency services plays a crucial role in improving urban resilience.