اثربخشی آموزش برنامه خودمدیریتی بر مشکلات رفتاری دانش آموزان با کم‌توانی هوشی

سابقه و هدف: کودکان با کم‌توانی هوشی افزون بر اختلال در مهارت‌های انطباقی، مشکلات رفتاری را تجربه می‌کنند که می‌تواند منجر به مشکلات ارتباطی، اجتماعی، عاطفی هیجانی، تحصیلی و غیره شود. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش برنامه خودمدیریتی بر مشکلات رفتاری  دانش آموزان با کم‌توانی هوشی بود.مواد و روش‌ها: در این پژوهش  نیمه تجربی، از طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان با کم‌توان هوشی 11 تا 15سال استان فارس بود که در سال تحصیلی 1401-1400 در مدارس استثنایی این استان مشغول به تحصیل بودند. نمونه پژوهش 50 دانش آموزان کم‌توان هوشی بود که به‌صورت در دسترس شناسایی و با انتخاب تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل (هر گروه 25 نفر) قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه مشکلات رفتاری– هیجانی آخنباخ استفاده شد. گروه مداخله 14 جلسه 60 دقیقه‌ای آموزشی برنامه خودمدیریتی را دریافت کردند و برای گروه کنترل مداخله‌ای ارائه نشد. داده‌های پژوهش با تحلیل کوواریانس یک و چند متغیری تجزیه‌وتحلیل شدند.یافته‌ها: میانگین نمرات مشکلات رفتاری درون‌سازی شده و برون‌سازی شده در گروه مداخله پس از آموزش برنامه خودمدیریتی به طور قابل توجهی کاهش یافت (درون‌سازی: 38٫08 به 30٫72؛ برون‌سازی: 36٫60 به 30٫96)، در حالی که در گروه کنترل تغییر معنی‌داری مشاهده نشد. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که تفاوت بین دو گروه در متغیرهای مشکلات رفتاری درون‌سازی شده و برون‌سازی شده معنادار است (p < 0.001) و بخشی قابل توجهی از واریانس این متغیرها ناشی از مداخله آموزشی بود.نتیجه گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر، به نظر می‌رسد که آموزش خودمدیریتی در کاهش سطح مشکلات درون‌سازی شده و برون‌سازی شده دانش‌آموزان با کم‌توانی هوشی موثر بوده است. بنابراین، اجرای آموزش خودمدیریتی به‌عنوان یک برنامه ساختاریافته جهت تغییر رفتار و کاهش مشکلات رفتاری دانش‌آموزان با کم‌توانی هوشی توصیه می‌شود.  

the effectiveness of self-management program training on behavioral problems of students with intellectual disabilities

background: children with intellectual disabilities، in addition to deficits in adaptive skills، experience behavioral problems that may lead to communication، social، emotional‑affective، academic، and other difficulties. the aim of the present study was to determine the effectiveness of self-management program training on behavioral problems in students with intellectual disabilities.methods: in this experimental research، a pre-test، post-test design with a control group was utilized. the statistical population included of all students with intellectual disabilities aged 11 to 15 years in fars province who were enrolled in special education schools during the academic year 2021-2022. the sample consisted of 50 students with intellectual disabilities who were identified through convenience sampling and assigned to experimental and control groups randomly (25 individuals each). to collect data، the achenbach behavioral–emotional problems questionnaire (2003) was used. the experimental group received 14 sessions of 60-minute self-management program training، while no intervention was provided for the control group. the research data were analyzed using one-way and multivariate analysis of covariance (ancova).results: the results indicated that the scores of post-test average significantly decreased in internalized and externalized problems compared to the pre-test (p > ./001).conclusion: it seems that implementing self-management training as a structured program can be recommended to reduce internalized and externalized behavioral problems in students with intellectual disabilities. the findings of the present study have shown the need for officials to pay serious attention to the behavioral problems of students with intellectual disabilities and appropriate intervention such as self-management training program for them.                                                                               keywords: behavioral problems، self-management program training، students with intellectual