تاثیر آموزش مهارت‌های مقابله‌ای مسئله‌محور بر سبک‌های مقابله و میزان استرس مادران کودکان دارای اختلالات یادگیری: یک مطالعه تجربی

سابقه و هدف: وجود کودک با اختلال یادگیری در خانواده، مولد استرسی است که نیازمند رشد و توسعه پاسخ‌های مقابله‌ای مناسب از سوی والدین، به ویژه مادران است. آموزش مهارتهای مقابله، به این والدین مهارتهای مفیدی می‌آموزد که می‌توانند آنها را در طول زمانهای سخت، به‌کار‌برند. هدف پژوهش حاضرتعیین تاثیرآموزش راهبردهای مقابله‌ای مساله‌مدار بر استفاده از مهارتهای مقابله‌ای و کاهش استرس مادران کودکان با اختلالات یادگیری بود.مواد و روش‌ها: پژوهش از نوع تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون، پیگیری با یک گروه کنترل بود. افراد نمونه شامل 60 مادر که کودک با اختلال یادگیری 8 تا 12 سال داشتند از مرکز اختلال یادگیری شهر مشهد انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جا گماری شدند (هر گروه 30 نفر). از هر دو گروه پیش‌آزمون به عمل آمد و گروه آزمایش آموزش راهبردهای مقابله مساله‌مدار را در 10 جلسه دریافت نمود. در حالی که به گروه کنترل این مداخله ارائه نشد و در پایان جلسات برای هر دو گروه پس‌آزمون و پس از دو ماه مرحله پیگیری اجرا شد. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه استرس والدینی آبیدین (1995) و پرسشنامه راهبردهای مقابله‌ای لازاروس و فولکمن (1984) بود. یافته‌ها: در مهارت‌های مقابله مساله‌مدار، مهارت‌های مقابله هیجان مدار و استرس  بین سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری در دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معنی وجود داشت (0/05>p). در پس آزمون و پیگیری گروه مداخله، تغییر نمرات مهارت‌های مقابله مساله‌مدار (حمایت یابی، مسئولیت پذیری، حل مسئله)، مهارت‌های مقابله هیجان مدار (دوری گزینی، و گریز و اجتناب) و همچنین کاهش نمرات استرس معنادار بود (0/05>p). اما تاثیر آموزش برای مولفه‌های برآورد مثبت، خویشتن‌داری و رویارویی، پس از گذشت دو ماه پیگیری، پایدار نبود (0/05>p).نتیجه گیری: آموزش راهبردهای مقابله‌ای مساله‌مدار می‌تواند بر استفاده مناسب از راهبردهای مقابله‌ای مساله‌مدار و هیجان مدار تاثیر بگذارد. پیشنهاد می‌شود با اجرای برنامه آموزش راهبردهای مقابله‌ای مساله‌مدار، مادران و بخصوص مادران کودکان با اختلال یادگیری را در کاهش استرس و بهبود استفاده از مهارت‌های مقابله‌ای مناسب در مواجهه با مشکلات، یاری نمود.

the effect of problem-focused coping skills training on coping styles and stress levels in mothers of children with learning disabilities: an experimental study

background: having a child with a learning disability in the family can be a significant source of stress, necessitating the development of effective coping responses, particularly by mothers. coping skills training provides useful strategies that can support parents during challenging times. the present study aimed to investigate the effect of problem-focused coping strategies training on coping skills and stress reduction in mothers of children with learning disabilities.methods: this experimental study employed a pretest-posttest-follow-up design with a control group. the sample included 60 mothers of children aged 8–12 years with learning disabilities, selected from a learning disorder center in mashhad, iran, and randomly assigned to experimental and control groups (30 in each). both groups completed the pretest, after which the experimental group participated in 10 sessions of problem-focused coping skills training. the control group received no intervention. posttests were conducted after the sessions, and follow-up assessments were performed two months later. data collection tools included the abidin parenting stress index (1995) and the lazarus and folkman coping strategies questionnaire (1984).results: significant differences were observed between the two groups across the three assessment points (pretest, posttest, and follow-up) in terms of problem-focused coping, emotion-focused coping, and stress levels (p < 0.05). in the intervention group, scores for problem-focused coping (seeking support, responsibility-taking, and problem-solving), emotion-focused coping (distancing, escape-avoidance), and stress significantly improved in both posttest and follow-up stages (p < 0.05). however, the effects of training on positive reappraisal, self-control, and confrontive coping were not sustained at the two-month follow-up (p > 0.05).conclusion: problem-focused coping strategies training can positively influence the use of both problem-focused and emotion-focused coping strategies. it is recommended to implement such training programs to support mothers—especially those of children with learning disabilities—in reducing stress and improving effective coping in response to challenges.