تحلیل فضایی و شناسایی خوشه های پرخطر و کم خطر ابتلا به بیماری لوسمی حاد لنفوبلاستیک در کودکان ایرانی طی سالهای 1385 الی 1393

مقدمه و هدف: در بین انواع سرطان های کودکان شایعترین نوع سرطان لوسمی حاد لنفوبلاستیک (all)می باشد که تاکنون علل اصلی بروز آن شناخته نشده است. مطالعه حاضر جهت مشخص کردن پاتولوژی جغرافیایی، تعیین توزیع مکانی و میزان خودهمبستگی فضایی ، شناسایی خوشه های پرخطر و کم خطر ابتلا به بیماری لوسمی حاد لنفوبلاستیک در ایران انجام شده است. مواد و روش ها: این مطالعه از نوع مطالعات بوم شناختی است که به روش studies design mixed exploratory روی 3673 کودک زیر 15 سال مبتلا به all که طی سالهای 1335 الی 1333 در برنامه ملی ثبت سرطان ایران گزارش شده اند، انجام شده است. آنالیز داده ها به وسیله آزمونهای t مستقل، شاخص موران عمومی، شاخص موران محلی، شاخص گتیس عمومی، آنالیز نقاط داغ بهینه، آماره کاوشی فضایی کلدروف و با استفاده از نرم افزارهای arcgis، satscan، stata، spss انجام شد. نتایج: متوسط بروز سالانه بیماری 2/25 و میزان بروز تجمعی 21/31 در هر صد هزار کودک زیر 15 سال ایرانی بدست آمد. میانگین و انحراف معیار سنی کل بیماران به ترتیب 3/68±5/90 و میانه سنی 5 سال و بالاترین میزان بروز بین سنین 2-5 سالگی مشاهده شد. خودهمبستگی فضایی بیماری بالا و معنادار بود (0.001>p). تمامی نقاط داغ یا خوشه های پرخطر در جنوب، جنوب غربی، مرکز و میانه شرقی ایران مشاهده شدند از طرفی دیگر تمامی نقاط سرد یا خوشه های کم خطر در شمال و شمال غربی و میانه غربی ایران شناسایی گردیدند. توزیع بیماری در امتداد کمربند جنوب غربی به شمال شرقی بطور تصادفی و در واقع این کمربند ایران را به دو نیمه پرخطر و کم خطر تقسیم کرده بود. طبق نتایج آماره کاوشی فضایی کلدروف محتمل ترین خوشه پر خطر در جنوب غربی ایران واقع شده است که شامل استانهای فارس، بوشهر، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان می باشد در این خوشه تعداد 1267 بیمار مبتلا به لوسمی حاد لنفوبلاستیک مشاهده شده و خطر نسبی بروز لوسمی حاد لنفوبلاستیک 2/57 برآورد شده است(0.001>p). از طرفی دیگر محتمل ترین خوشه کم خطر در شمال غربی ایران کشف شد که شامل استانهای زنجان، قزوین، گیلان، آذربایجان شرقی، اردبیل، البرز و تهران بود، تعداد بیماران مشاهده شده در این خوشه 516 مورد و خطرنسبی بروز لوسمی حاد لنفوبلاستیک 0/4 براورد گردید(0.001>p). نتیجه گیری: با توجه به نتایج تحلیل های فضایی، ارتقا سیستم کنترل و مراقبت بیماری در مناطق پرخطر بروز all در ایران ضروری می باشد. همچنین آماره کاوشی فضایی کلدروف با توجه به تحلیل های قویتر و کاملتر نسبت به سایر روشهای تشخیص خوشه در عمل همواه توصیه می گردد.