بررسی نقش کاربری زمین در کاهش آسیب پذیری در برابر زمین لرزه (نمونه مورد بررسی: محله های مجد شمالی و جنوبی شهر مشهد)

وقوع مخاطرات طبیعی، از جمله زمین لرزه، باعث خسارت های زیادی به زیرساختارهای کالبدی و فیزیکی در مناطق زلزله زده می شود. بنابراین ضرورت کاهش آسیب پذیری شهرها در برابر این پدیده، به عنوان یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی کالبدی، برنامه ریزی شهری و طراحی شهری محسوب می گردد. در این راستا اولین گام، شناسایی میزان آسیب پذیری اجزا و عناصر شهری و تحلیل و ارزیابی آن می باشد تا بتوان بافت ها و مناطق آسیب پذیر را شناسایی کرد و به ارائه ی راهکارهای علمی و عملی در ارتباط با کاهش اثرات زلزله پرداخت. همچنین ارزیابی نقش کاربری زمین در کاهش میزان آسیب پذیری شهرها در برابر این مخاطرات از ابعاد مختلف، به عنوان یکی از عوامل تعیین کننده میزان خطر می تواند به کاهش خسارات کالبدی، اقتصادی واجتماعی ناشی از وقوع چنین حوادثی منجر شود. هدف این مقاله بررسی و تحلیل نقش کاربری زمین در کاهش آسیب پذیری در برابر زمین لرزه در محلات مجد شمالی و جنوبی، واقع در بافت میانی مشهد است. روش تحقیق به شیوه توصیفی- تحلیلی می باشد و تدوین معیارهای آسیب پذیری با استفاده از مطالعات کتابخانه ای صورت پذیرفت. داده های مورد نیاز از آمارنامه مشهد و بلوک آماری جی ای اس 1385و 1395و برای تولید نقشه های تحلیلی از نرم افزار gisاستفاده گردید. نتایج حاصله نشان می دهد که میزان آسیب پذیری در محله مجد جنوبی بیشتر از محله مجد شمالی می باشد که نیازمند برنامه ریزی دقیق کاربری زمین برای جلوگیری از تلفات جانی و خسارات مالی در هنگام بروز زمین لرزه می باشد. در نهایت با ارزیابی آسیب پذیری کالبدی و تعیین پهنه های آسیب پذیر، موثرترین راهبردهای نیل به ارتقاء کیفیت ایمنی محیط کالبدی دربرابر زمین لرزه در این محلات پیشنهاد می شود.