واکاوی حیات سیاسی خاندان رشیدیان در دوره پهلوی در چهارچوب نظریه بورژوازی کمپرادور

این مقاله‌‌، ‌با تمرکز بر کُنش ‌های یک گروه راست ‌‌گرا در ایرانِ معاصر یعنی خاندان رشیدیان‌‌، ‌درصدد واکاوی عملکرد سیاسی آن‌‌ها با هدف تبیین ماهیّت محافظه‌‌کارانه‌‌شان در حوزه سیاست داخلی کشور می‌‌باشد‌‌، ‌ازین‌‌رو‌‌، ‌پژوهش بر محور این سوال تدوین گردید که :محافظه‌‌کاری رشیدیان‌‌ها در عرصه سیاست داخلی در چه سطح و اندازه‌‌ای بوده و بر مبنای چه کُنش‌‌هایی قابل‌‌ارزیابی می‌‌باشد؟ در این راستا‌‌، ‌با استفاده از منابع کتابخانه‌‌ای بر مبنای گردآوری داده‌‌ها از اسناد‌‌، ‌مطبوعات و کتاب‌‌های تاریخی‌‌، ‌و شیوه پژوهش تحلیلی بر اساس نظریه قشربندی اجتماعی با تاکید بر خط‌‌مشی قشر بورژوازی کمپرادور در حوزه سیاست داخلی‌‌، ‌نویسندگان این سطور دریافتند که خاندان رشیدیان به‌مثابه سرمایه‌‌داران وابسته و به‌ عبارتی ‌دیگر بورژوا کمپرادور‌‌، ‌مبادرت به اتخاذ رویکردهایی در حوزه سیاسی نمودند که به‌‌ طورطبیعی آنها را به‌‌سمت محافظه‌‌کاری از نوع افراطی و شدید سوق داد. اقداماتی همچون تعامل با بخش‌‌هایی از فرودستان حاشیه‌‌نشین و اراذل‌واوباش شهری که به‌‌طور سنّتی محافظه‌‌کار‌‌، ‌مخالف اصلاحات در عرصه سیاسی بوده‌‌، ‌همکاری با رجال و گروه‌‌های سیاسی راست‌‌گرا به‌‌ویژه سیدّضیا که نه تنها ماهیّتی ارتجاعی در حوزه سیاسی داشته‌‌، ‌بلکه با انگلستان نیز در ارتباط بودند و در سوی دیگر‌‌، ‌تقابل با شخصیت‌‌های ملّی‌‌گرا همچون مصدّق‌‌، ‌تلاش برای دورنگه داشتن هسته اصلی قدرت یعنی شاه از نوک پیکان انتقادات جامعه با هدف حفظ ساختار سیاسی‌‌، ‌مبارزه با حزب توده که خواهان تغییرات رادیکال بودند‌‌، ‌و حتّی چالش جدّی با اصلاح‌‌طلبان تکنوکرات که درصدد تغییرات نسبی در ساختار حاکمیّت بودند‌‌، ‌نشانگر ماهیّت شدیداً محافظه‌‌کار رشیدیان‌‌ها و دارودسته آنان در عرصه سیاست داخلی داشت.

analysis of the political life of the rashidian family during the pahlavi era within the framework of the theory of the comprador bourgeoisie

this article, focusing on the actions of a right-wing group in contemporary iran, namely the rashidian family, seeks to analyze their political performance with the aim of explaining their conservative nature in the field of domestic politics. therefore, the research was developed around the following question: what is the level and extent of the rashidian conservatism in the field of domestic politics and based on what actions can it be evaluated?in this regard, using library resources based on collecting data from documents, press, and historical books, and the analytical research method based on the theory of social stratification with an emphasis on the policy of the comprador bourgeoisie in the field of domestic politics, the authors of these lines found that the rashidian family, attempted to adopt approaches in the political sphere that naturally led them towards extreme and extreme conservatism. actions such as interacting with parts of the marginalized and urban thugs who were traditionally conservative and opposed to reforms in the political arena, collaborating with right-wing political figures and groups, who not only had a reactionary nature in the political sphere, and on the other hand, confronting nationalist figures such as mosaddeq, trying to keep the main core of power, the shah, away from the arrowhead of society’s criticism, fighting the tudeh party who wanted radical changes, and even seriously challenging the technocratic reformists, all indicated the extremely right-wing and conservative nature of the rashidians and their gang in the field of domestic politics.