نقش شبکه‌های اجتماعی علمی در رویت‌پذیری پژوهشگران و افزایش استنادات آثار پژوهشی

هدف: رویت‌پذیری یکی از مهم‌ترین سنجه‌‌های قابل اندازه‌گیری انتشارات علمی وبی و ‌از ‌شاخص‌های ‌تعیین‌کننده ‌توسعه‌ علمی ‌در ‌جوامع علمی است که می‌تواند به طور قابل توجهی، میزان استنادات آثار پژوهشی را افزایش دهد. یکی از ابزارهای پژوهشی که منجربه اشتراک‌گذاری و افزایش رویت و استنادات مقالات می‌شود، شبکه‌های اجتماعی علمی است. در واقع شبکه‌های اجتماعی برای برقراری ارتباطات علمی، اشتراک دانش، و انتشار بروندادهای پژوهشی استفاده می‌شوند که با استفاده از نشانگرها و شاخص‌های عملکردی خود می‌توانند میزان رویت‌پذیری مقالات و انتشارات را بالا ببرند. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر واکاوی نقش شبکه‌های اجتماعی علمی در رویت‌پذیری پژوهشگران و افزایش استنادات آثار پژوهشی است.روش‌: پژوهش حاضر یک تحقیق مروری بوده که با رویکرد کتابخانه‌ای و اسنادی تدوین شده است. جامعه آماری پژوهش، منابع چاپی و الکترونیکی در زمینه علم‌‎سنجی و آلتمتریکس هستند.یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که با ظهور ابزارهای وب2 ازجمله شبکه‌های اجتماعی و دسترسی آزاد به انواع بروندادهای علمی در وب و محدودیت‌های روش‌‎ها و شاخص‌های سنّتی مبتنی بر استناد همچون کتاب‌سنجیو علم‌سنجی، سنجه‌های جایگزین نظیر سنجه‌های شبکه‌های اجتماعی علمی و آلتمتریکس ظهور پیدا کردند که در کنار شاخص‌های سنّتی مبتنی بر استناد، برای بررسی اثرگذاری تولیدات علمی در محیط وب اجتماعی استفاده می‌شوند. در میان سنجه‌های جایگزین یا شاخص‌های مبتنی بر شبکه اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی علمی ازجمله فضاها برای معرفی و دیده شدن آثار علمی محسوب می‌‌شوند که همانند پایگاه‌های استنادی، امکان بررسی میزان استفاده از یک منبع یا اثر را فراهم می‌کنند و معرفی آثار پژوهشگران در آنها، به افزایش رویت‌پذیری بروندادهای علمی و به دنبال آن، افزایش استناد به تولیدات علمی منجر می‌‌شود. در این میان شبکه‌‌های اجتماعی علمی ریسرچ‌گیت، آکادمیا، مندلی و گوگل اسکولار به عنوان شاخص‌های جایگزین می‌توانند تاثیر بسیار مثبتی بر میزان بارگیری، استناد و در نتیجه ‌رویت‌پذیری داشته باشند.نتیجه‌گیری: استفاده از شبکه‌‌ها‌‌ی اجتماعی علمی می‌‌تواند در ارتقای دانش، برقراری ارتباط و تبادلات علمیبین پژوهشگرا‌‌ن موثر باشد؛ بنابراین لازم است که با برگزاری کارگاه‌های آموزشی و اتخاذ سیاست‌های نوین توسط سیاستگذاران حوزه ارزیابی علمی، پژوهشگران به حضور بیشتر در شبکه‌های اجتماعی علمی و تسهیم آثار علمی خود در این فضاها ترغیب شوند.

the role of scientific social networks in researchers' visibility and increasing citations of research works

purpose: visibility is one of the most important measurable metrics for scientific web publications and a key indicator of scientific development within research communities. it can significantly enhance the citation rates of research works. one of the research tools that enhances the sharing, visibility, and citation of articles is scientific social networks. in fact, social networks are utilized to facilitate scientific communication, share knowledge, and disseminate research outputs. this can enhance the visibility of articles and publications by leveraging performance metrics and indicators. therefore, the aim of the present study is to investigate the role of scientific social networks in enhancing researchers' visibility and increasing the citations of their research works.method: the present study was a review conducted using a library and documentary approach. the statistical population of the study consists of both print and electronic resources in the fields of scientometrics and altmetrics.findings: the results of the study indicate that the emergence of web 2.0 tools, including social networks and free access to various types of scientific outputs online, has highlighted the limitations of traditional citation-based methods and indicators, such as bibliometrics and scientometrics. as a result, alternative indicators, including scientific social network indicators and altmetrics, have emerged. these new metrics, in conjunction with traditional citation-based indicators, are utilized to assess the impact of scientific productions within the social web environment. among alternative indicators, particularly social network-based indicators, scientific social networks serve as platforms for showcasing and enhancing the visibility of scientific works. similar to citation databases, these networks allow for the examination of how frequently a source or work is utilized. by featuring researchers' contributions, scientific social networks significantly boost the visibility of their outputs, which, in turn, leads to an increase in the citation of scientific productions. meanwhile, scientific social networks such as researchgate, academia.edu, mendeley, and google scholar can serveas valuable alternative indicators that positively influence the rates of downloads, citations, and, consequently, overall visibility.conclusion: the use of scientific social networks can effectively promote knowledge, facilitate communication, and enhance scientific exchanges among researchers. therefore, it is essential to hold educational workshops and implement new policies by policymakers in the field of scientific evaluation. these initiatives should encourage researchers to engage more actively in scientific social networks and share their work within these platforms.